Kinh Nghiệm về Giải bài tập nguyên tắc thống kê phạm Ngọc kiểm 2022

Pro đang tìm kiếm từ khóa Giải bài tập nguyên tắc thống kê phạm Ngọc kiểm được Update vào lúc : 2022-06-06 07:37:16 . Với phương châm chia sẻ Thủ Thuật Hướng dẫn trong nội dung bài viết một cách Chi Tiết 2022. Nếu sau khi đọc tài liệu vẫn ko hiểu thì hoàn toàn có thể lại Comments ở cuối bài để Tác giả lý giải và hướng dẫn lại nha.

Nguyên lý thống kê Bài giảng và bài tập ví dụ có lời giải

Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản khá đầy đủ của tài liệu tại đây (2.54 MB, 90 trang )

TS. TRẦN KIM THANH

BÀI GIẢNG

NGUYÊN LÝ THỐNG KÊ KINH TẾ

Tp. HỒ CHÍ MINH – 2015

Trần Kim Thanh.

Bài giảng Nguyên lý Thống kê kinh tế tài chính
Chương 1.

NHẬP MÔN THỐNG KÊ HỌC

Mục tiêu của chương này nhằm mục đích trang bị cho bạn đọc một số trong những khái niệm và một số trong những yếu tố chung nhất của thống
kê, như:
– Thống kê học là gì?
– Lịch sử tăng trưởng của Thống kê học;
– Đối tượng nghiên cứu và phân tích của Thống kê học;
– Một số khái niệm thống kê cơ bản;
– Các loại thang đo trong thống kê;
– Hai hình thức trình bảy tài liệu thống kê.
Phần lớn trong số những kiến thức và kỹ năng nhập môn nói trên sẽ tiến hành nhắc lại ở những chương tiếp theo của giáo trình này,
với tư cách là những khái niệm và thuật ngữ đã được hiểu thống nhất.
I. KHÁI NIỆM VỀ THỐNG KÊ
Trước đây, khi chưa tồn tại sự tác động của những công cụ toán học, thuật ngữ “thống kê” được hiểu là những tài liệu
được ghi chép một cách có khối mạng lưới hệ thống để phản ánh những hiện tượng kỳ lạ tự nhiên, kỹ thuật, kinh tế tài chính, xã hội. Chẳng hạn
như số liệu ghi chép về lượng mưa, về nhiệt độ, về nhiệt độ không khí trên những vùng lãnh thổ của mỗi vương quốc; số
liệt về dân số; GDP, vốn góp vốn đầu tư tăng trưởng của nền kinh tế thị trường tài chính; giá trị sản xuất, lao động và vốn sản xuất marketing thương mại

của một doanh nghiệp…
Cùng với việc tăng trưởng của toán học, nhất là Lý thuyết xác suất thống kê toán, thống kê đang trở thành một
ngành khoa học quan trọng: khoa học về khối mạng lưới hệ thống những phương pháp thu nhập và phân tích những tài liệu về mặt
định lượng những hiện tượng kỳ lạ nói trên để tìm hiểu bản chất và tính quy luật của chúng.
Điều khác lạ cơ bản và quan trọng nhất là ở đoạn: Nếu như trước kia người ta ý niệm thống kê là những dữ
liệu xơ cứng thì Lý thuyết xác suất thống kê toán chỉ ra rằng: những tài liệu thống kê ghi chép đó là những giá
trị thể hiện của những thành phần ngẫu nhiên và những tiêu thức quan sát đó đó là những thành phần ngẫu nhiên. Đây đó đó là
chiếc cầu tiếp nối đuôi nhau giữa toán học với thống kê học, nó tương hỗ cho việc chuyển tải những công cụ của toán học và đặc
biệt là của lý thuyết xác suất thống kê toán vào xử lý và xử lý những yếu tố của thống kê học như: Ước lượng, kiểm
định, phân tích hồi quy, phân tích phương sai,… Chiếc cầu nối này giúp toàn bộ chúng ta tìm hiểu những quy luật – cái tất
nhiên – thông qua số lớn những quan sát ngẫu nhiên bới Luật số lớn nổi tiếng. Vì thế, nếu nói Lý thuyết thống kê
đó đó là một loại toán học ứng dụng là có vị trí căn cứ.
Chẳng hạn, qua số liệu về kết quả sản xuất, lao động và thu nhập của lao động ở một doanh nghiệp theo thời
gian. Sử dụng những phương pháp của thống kê học, ta hoàn toàn có thể tính được những chỉ tiêu năng suất lao động, thu nhập
bình quận của lao động. Qua đó phân tích được xem quy luật của yếu tố dịch chuyển năng suất lao động và thu nhập
trung bình của lao động, phân tích được xem quy luật giữa vận tốc tăng năng suất lao động và vận tốc tăng thu
nhập trung bình của lao động… từ đó giúp lãnh đạo doanh nghiệp có những giải pháp kịp thời.
II. SƠ LƯỢC VỀ SỰ PHÁT TRIỂN CỦA THỐNG KÊ HỌC
Thống kê học Ra đời và tăng trưởng xuất phát từ nhu yếu của hoạt động và sinh hoạt giải trí thực tiễn xã hội. Để trở thành một môn
khoa học độc lập như ngày này, thống kê học đã có một quy trình tăng trưởng lâu dài từ đơn thuần và giản dị đến phức tạp,
đúc rút dần thành lý luận ngày càng hoàn hảo nhất.
Ngay từ thời bình minh của quả đât, những di chỉ khảo cổ ở Trung Quốc, Hy Lạp, La Mã, Ai Cập,… đã cho toàn bộ chúng ta biết
những bộ lạc, bộ tộc đã biết phương pháp ghi chép để năm được số dân, số súc vật, số nô lệ… Mặc dù việc ghi chép còn rất
đơn thuần và giản dị và cục bộ trong từng phạm vi hẹp.
Trong xã hội phong kiến, thống kê học đã có những bước tăng trưởng vượt bậc so với thời cổ đại. Việc ghi chép,
Đk dân số, tài sản… được tiến hành ở phạm vi rộng hơn, mang tính chất chất thống kê rõ hơn. Song, nó vẫn mang
tính tự phát, thiếu khoa học, chưa thật sự trở thành một môn khoa học độc lập.
Đến cuối thể kỷ thứ XVII, cùng với việc Ra đời và tăng trưởng mạnh mẽ và tự tin của phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa,
những phương pháp ghi chép và phân tích mặt lượng của những hiện tượng kỳ lạ kinh tế tài chính – xã hội đã được những nhà khoa học
đúc rút thành lý luận. Nhiều ấn phẩm về nghành này đã được Ra đời. Ở một số trong những trường ĐH người ta khởi đầu

giảng dạy về lý luận thống kê, về phương pháp nghiên cứu và phân tích hiện tượng kỳ lạ kinh tế tài chính – xã hội nhờ vào số liệu khảo sát
rõ ràng. Công tác thống kê tăng trưởng mạnh mẽ và tự tin nhằm mục đích phục vụ nhu yếu thông tin thường xuyên về tình hình sản
xuất và phục vụ thành phầm & hàng hóa, nguyên vật tư, lao động… của nền kinh tế thị trường tài chính thị trường tư bản chủ nghĩa, phục vụ cho
những mục tiêu kinh tế tài chính, chính trị và quân sự chiến lược của nhà nước tư bản và của những nhà tư bản. Năm 1682, William Petty
(1623 – 1687) nhà kinh tế tài chính học người Anh đã cho xuất bản cuốn “Số học chính trị”. Đây là tác phẩm thứ nhất

[2]

Trần Kim Thanh.

Bài giảng Nguyên lý Thống kê kinh tế tài chính

nghiên cứu và phân tích những hiện tượng kỳ lạ xã hội thông qua sử dụng những phương pháp tổng hợp, so sánh và phân tích những dữ
liệu thống kê. K.Marx đã mệnh danh cho William Petty là người sáng lập ra môn thống kê học1.
Đến thời gian giữa thế kỷ XVIII (năm 1759), G.Achenwall (1719 – 1772), một giáo sư ĐH người Đức, lần thứ nhất
dùng từ “Statistic” (sau này được dịch là Thống kê) để chỉ phương pháp nghiên cứu và phân tích nói trên, và ý niệm đó là
môn học so sánh những nước rất khác nhau về mọi mặt qua những tài liệu thu nhập được.
Những thành tựu của của khoa học tự nhiên trong thời kỳ này, nhất là yếu tố Ra đời của lý thuyết xác suất và
thống kê toán, đã có ảnh hưởng quan trọng riêng với việc tăng trưởng và hoàn thiện của thống kê học, để nó trở thành
một môn khoa học thật sự độc lập. Nếu như trước kia thống kê là những số lượng xơ cứng thì bằng công cụ xác suất
và thống kê toán, toán học đã thổi hồn vào đó, làm cho những số lượng biết nói.
Nền kinh tế tài chính thị trường tư bản chủ nghĩa cùng với những thành tựu nổi trội về khoa học kỹ thuật, khoa học tự
nhiên đã tạo Đk cho việc Ra đời và tăng trưởng của thống kê học. Thống kê trở thành một công cụ quan trọng
trong mọi nghành của đời sống kinh tế tài chính – xã hội.
Ngày nay, thống kê sẽ là một trong những công cụ quản trị và vận hành kinh tế tài chính và quản trị và vận hành xã hội quan trọng. Thông
qua nghiên cứu và phân tích tính quy luật về lượng của những hiện tượng kỳ lạ, những tài liệu thống kê giúp kiểm tra, nhìn nhận những
chương trình, kế hoạch và khuynh hướng tăng trưởng kinh tế tài chính – xã hội; phục vụ đủ và kịp thời những thông tin
thống kê trung thực, khách quan cho những cấp quản trị và vận hành từ vi mô đến vĩ mô.
III. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU CỦA THỐNG KÊ HỌC

Từ quy trình hình thành và tăng trưởng của thống kê, hoàn toàn có thể thấy: đối tượng người dùng nghiên cứu và phân tích của thống kê học là những
tài liệu về mặt định lượng của những hiện tượng kỳ lạ kinh tế tài chính – xã hội số lớn, trong Đk lịch sử rõ ràng.
Do vậy, toàn bộ chúng ta cần hiểu đúng đối tượng người dùng nghiên cứu và phân tích của thống kê ở những điểm chính sau:
Các hiện tượng kỳ lạ về nguồn tài nguyên, môi trường tự nhiên vạn vật thiên nhiên, của cải tích lũy của giang sơn và của một vùng.
Các hiện tượng kỳ lạ về sản xuất, phân phối, lưu thông, tiêu dùng thành phầm như : giá cả, lượng hàng xuất khẩu, nhập
khẩu…
Các hiện tượng kỳ lạ về đời sống vật chất, sức mạnh thể chất, văn hóa truyền thống của dân cư như trình độ văn hóa truyền thống, số người mắc bệnh,
nhiều chủng loại bệnh, phòng chống bệnh…
Các hiện tượng kỳ lạ về sinh hoạt chính trị xã hội
Thống kê học thông qua nghiên cứu và phân tích những biểu lộ về lượng của hiện tượng kỳ lạ kinh tế tài chính xã hội tìm hiểu bản chất và
tính quy luật của chúng. Điều này nghĩa là, thống kê học sử dụng những tài liệu về quy mô, kết cấu, quan hệ so
sánh, trình độ phổ cập, vận tốc tăng trưởng… của hiện tượng kỳ lạ nghiên cứu và phân tích để thông qua đó biểu thị được bản chất và tính
quy luật của chúng. Do vậy, những tài liệu thống kê không phải là những số lượng trừu tượng, hoặc mang tính chất chất số học
thuần túy, mà là những số lượng có ý nghĩa kinh tế tài chính, chính trị hoặc xã hội nhất định, giúp ta nhận thức được hiện
tượng nghiên cứu và phân tích.
Thống kê học nghiên cứu và phân tích hiện tượng kỳ lạ số lớn, tức là một tổng thể gồm có nhiều cty hợp thành. Các số liệu
thống kê về hiện tượng kỳ lạ nghiên cứu và phân tích thường được xử lý ra từ cơ sở tài liệu tích lũy trên một số trong những lớn những cty cá
biệt của hiện tượng kỳ lạ nghiên cứu và phân tích. Mặt lượng của những cty này thường chịu tác động của nhiều tác nhân. Trong
đó có cả những tác nhân tất yếu và ngẫu nhiên. Mức độ và Xu thế tác động của những tác nhân này thường không
giống nhau trên từng cty riêng không liên quan gì đến nhau. Nếu chỉ tích lũy số liệu trên một số trong những ít những cty của hiện tượng kỳ lạ nghiên cứu và phân tích
thì số liệu thống kê tính ra khó hoàn toàn có thể phản ánh được bản chất và tính quy luật của hiện tượng kỳ lạ nghiên cứu và phân tích. Song,
nếu tổng hợp mặt lượng trên một số trong những lớn những cty của hiện tượng kỳ lạ, tác động của những tác nhân ngẫu nhiên sẽ tiến hành
bù trừ và triệt tiêu, số liệu thống kê xử lý ra hoàn toàn có thể biểu lộ được bản chất và tính quy luật của hiện tượng kỳ lạ
nghiên cứu và phân tích.
– Thống kê học nghiên cứu và phân tích hiện tượng kỳ lạ số lớn, tuy nhiên không nghĩa là bỏ qua việc nghiên cứu và phân tích những hiện tượng kỳ lạ cá
biệt (cty tổng thể). Giữa hiện tượng kỳ lạ số lớn và hiện tượng kỳ lạ riêng không liên quan gì đến nhau có quan hệ biện chứng. Nghiên cứu
hiện tượng kỳ lạ số lớn kết phù thích hợp với mở rộng nội dung nghiên cứu và phân tích những hiện tượng kỳ lạ riêng không liên quan gì đến nhau này sẽ hỗ trợ nhận thức khá đầy đủ
hơn bản chất và tính quy luật của hiện tượng kỳ lạ nghiên cứu và phân tích.
– Hiện tượng số lớn mà thống kê học nghiên cứu và phân tích luôn tồn tại trong những điệu kiện thời hạn và khu vực rõ ràng.
Trong những Đk lịch sử rất khác nhau, hiện tượng kỳ lạ nghiên cứu và phân tích sẽ có được điểm lưu ý về chất và biểu lộ về lượng

rất khác nhau. Chính vì thế, khi sử dụng những tài liệu thống kê về hiện tượng kỳ lạ nghiên cứu và phân tích phải để ý tới điệu
kiện lịch sử rõ ràng của nó.
Thống kê được phân thành hai nghành:
Thống kê mô tả : Bao gồm những phương pháp tích lũy số liệu (tiến hành khảo sát, quan sát, thực nghiệm…) mô tả
và trình diễn số liệu (thông qua những bảng biểu và biểu đồ), tính toán những đặc trưng đo lường.
Thống kê suy diễn: Sử dụng những công cụ của toán học: những phương pháp như ước lượng, kiểm định phân tích
mối liên hệ, dự báo, quyết định hành động… trên cở sở những thông tin tích lũy từ mẫu.

[3]

Trần Kim Thanh.

Bài giảng Nguyên lý Thống kê kinh tế tài chính

IV. MỘT SỐ KHÁI NIỆM THỐNG KÊ CƠ BẢN
1. Tổng thể thống kê và cty tổng thể thống kê
Tổng thể thống kê là phạm vi của hiện tượng kỳ lạ nghiên cứu và phân tích.
Tổng thể thống kê là hiện tượng kỳ lạ số lớn, gồn những cty hoặc thành phần riêng không liên quan gì đến nhau hợp thành, cần phải quan sát,
phân tích mặt lượng của chúng. Những cty hoặc thành phần riêng không liên quan gì đến nhau cấu thành hiện tượng kỳ lạ nghiên cứu và phân tích được gọi là
cty tổng thể. Đơn vị tổng thể là bộ phận nhỏ nhất trong tổng thể thống kê, nơi phát sinh ra nguồn thông
tin ban đầu cần tích lũy. Chẳng hạn, toàn bộ những doanh nghiệp trên lãnh thổ Việt Nam tại thuở nào điểm nào
đó là một tổng thể thống kê, trong số đó mỗi doanh nghiệp là một cty tổng thể. Dân số Việt Nam là một tổng
thể thống kê, trong số đó từng người dân là một cty tổng thể…
Như vậy, thực ra của việc xác lập tổng thể thống kê đó đó là việc xác lập những cty của nó.
Tổng thể thống kê hoàn toàn có thể được phân loại theo nhiều tiêu thức rất khác nhau:
– Dựa vào điểm lưu ý nhận ra được hay là không sở hữu và nhận ra được của những cty tổng thể, người ta chia tổng thể
thống kê ra thành tổng thể thể hiện và tổng thể tiềm ẩn.
* Tổng thể thể hiện là tổng thể gồm những cty cấu thành hoàn toàn có thể xác lập được bằng trực quan (ví dụ, tổng thể
dân số của một vương quốc, tổng thể doanh nghiệp đóng trên địa phận của một địa phương…).

* Tổng thể tiềm ẩn là tổng thể gồm những cty cấu thành không thể nhận ra được bằng trực quan (chẳng han,
tổng thể những người dân mắc một căn bệnh nào đó, tổng thể những người dân thích đi du lich vào thời gian vào buổi tối cuối tuần…).
Nghiên cứu thống kê riêng với những tổng thể thể hiện tiến hành khá thuận tiện, tuy nhiên sẽ gặp thật nhiều trở ngại vất vả khi
nghiên cứu và phân tích những tổng thể tiềm ẩn, đòi hởi phải sử dụng phối hợp nhiều phương pháp rất khác nhau, ngân sách nghiên
cứu tốn kém gấp nhiều lần mới đã có được kết quả mong đợi.
– Dựa vào những điểm lưu ý chung giống nhau và rất khác nhau, người ta phân loại tổng thể thống kê thành
tổng thể đồng chất và tổng thể không đồng chất.
* Tổng thể đồng chất gồm những cty cấu thành có những điểm lưu ý chung giống nhau theo mục tiêu nghiên cứu và phân tích,
những điểm lưu ý chung này cũng đó đó là những điểm lưu ý hình thành nên tổng thể thống kê. Chẳng han, tổng thể sinh
viên của một trường ĐH, tổng thể những bác sĩ trong một bệnh viện…;
* Tổng thể không đồng chất gồm những cty cấu thành rất khác nhau về quy mô và không còn những điểm lưu ý chung
giống nhau theo mục tiêu nghiên cứu và phân tích. Ví dụ, tổng thể hành khách trên một chuyến tàu là tổng thể không đồng
chất nếu mục tiêu nghiên cứu và phân tích là tìm hiểu tình hình thu nhập, việc làm hoặc trình độ tay nghề.
Nghiên cứu thống kê chỉ nêu lên với những tổng thể đồng chất.
– Ngoài ra, còn tồn tại thể phân phân thành tổng thể chung (gồm có toàn bộ những cty của hiện tượng kỳ lạ nghiên cứu và phân tích)
và tổng thể bộ phận (chỉ gồm một phần những cty của tổng thể chung). Cả hai tổng thể này, nếu là đồng chất,
thì đều hoàn toàn có thể thực thi được những nghiên cứu và phân tích thống kê rất khác nhau.
2. Tiêu thức thống kê
Nghiên cứu thống kê phải nhờ vào những điểm lưu ý của cty tổng thể. Mỗi cty tổng thể đều phải có nhiều đặc
điểm. Các điểm lưu ý này được gọi là những tiêu thức thống kê. Như vậy, tiêu thức thống kê là những điểm lưu ý của
cty tổng thể. Khi nghiên cứu và phân tích về một tổng thể thống kê, do gặp phải số lượng giới hạn về thời hạn, về nhân lực, vật
lực và tài lực nên tùy từng mục tiêu nghiên cứu và phân tích, người ta chỉ lựa chọn ra một số trong những tiêu thức có liên quan để tích lũy
thông tin ban đầu.
Tiêu thức thống kê được phân thành hai loại: tiêu thức thuộc tính và tiêu thức số lượng.
* Tiêu thức thuộc tính là tiêu thức mà những biểu lộ của nó được sử dụng để phản ánh tính chất hoặc quy mô của
những cty tổng thể, không biểu lộ trực tiếp được bằng số lượng. Ví dụ: giới tính, nghề nghiệp, khu vực, thành
phần kinh tế tài chính…
* Tiêu thức số lượng là tiêu thức hoàn toàn có thể biểu lộ trực tiếp được bằng số lượng. Ví dụ: Tuổi đời, tuổi nghề, GDP
của một vương quốc, lệch giá về bán hàng và phục vụ dịch vụ của một doanh nghiệp, dân số của một địa
phương…

Các tiêu thức chỉ có hai biểu lộ không trùng nhau trên một cty tổng thể được gọi là tiêu thức thay phiên.
Ví dụ, tiêu thức giới tính chỉ có hai biểu lộ không trùng nhau là nam và nữ, tiêu thức tình trạng hôn nhân gia đình là
những tiêu thức thay phiên.
3. Chỉ tiêu thống kê
Chỉ tiêu thống kê là yếu tố biểu lộ bằng định lượng của những mặt, những tính chất, những quan hệ cơ bản
của hiện tượng kỳ lạ số lớn trong Đk lịch sử rõ ràng.
Trong Khoản 3, Điều 3, Chương 1 của Luật Thống kê, cụm từ chỉ tiêu thống kê được lý giải như sau:
“Chỉ tiêu thông kê là tiêu chuẩn mà biểu lộ bằng số của nó phản ánh quy mô, vận tốc tăng trưởng, cơ cấu tổ chức triển khai, quan hệ tỉ
lệ của hiện tượng kỳ lạ kinh tế tài chính – xã hội trong Đk không khí và thời hạn rõ ràng”.
Ví dụ: GDP trung bình đầu người của Việt Nam năm 2011 là 2.000 USD; thu nhập trung bình hàng
tháng của một lao động trong khu vực nhà nước năm 2011 là 4,5 triệu đồng…

[4]

Trần Kim Thanh.

Bài giảng Nguyên lý Thống kê kinh tế tài chính

Do chỉ tiêu thống kê được tổng hợp từ mặt lượng của nhiều cty, nên nó phản ánh những quan hệ
chung của tất những cty hoặc nhóm cty tổng thể.
Chỉ tiêu thống kê gồm có hai mặt: khái niệm và số lượng.
* Mặt khái niệm gồm có định nghĩa và những số lượng giới hạn về thực thể, thời hạn và không khí của hiện tượng kỳ lạ kinh
tế – xã hội, phản ánh nội dung của chỉ tiêu thống kê.
* Mặt số lượng của chỉ tiêu thống kê là trị số được phát hiện, đo tính được theo những cty tính toán thích hợp.
Căn cứ vào nội dung, hoàn toàn có thể chia những chỉ tiêu thống kê thành hai loại: chỉ tiêu chất lượng và chỉ tiêu
khối lượng (hay số lượng).
* Chỉ tiêu chất lượng biểu lộ những tính chất, vận tốc tăng trưởng, trình độ phổ cập, quan hệ của biểu lộ
những tính chất, vận tốc tăng trưởng, trình độ phổ cập, quan hệ của tổng thể giá cả cty thành phầm, năng suất
lao động, tỉ suất lợi nhuận tính trên tổng vốn (ROA)…

* Chỉ tiêu khối lượng (hay số lượng) biểu lộ quy mô của tổng thể, ví dụ: số lượng thành phầm sản xuất, doanh
thu về bán hàng và phục vụ dịch vụ, tổng vốn dùng vào sản xuất marketing thương mại…
Việc phân loại này nhằm mục đích phục vụ yêu cầu của một số trong những phương pháp phân tích thống kê.
Tập hợp những chỉ tiêu số lượng và chất lượng theo từng yêu cầu nghiên cứu và phân tích rõ ràng ta được những khối mạng lưới hệ thống
chỉ tiêu thống kê.
Hệ thống chỉ tiêu thống kê là một tập hợp những chỉ tiêu hoàn toàn có thể phản ánh những mặt, những tính chất quan
trọng nhất, những mối liên hệ cơ bản Một trong những mặt của tổng thể và mối liên hệ giữa tổng thể và những hiện tượng kỳ lạ liên
quan.
Hệ thống những chỉ tiêu thống kê được cấu thành từ nhiều nhóm chỉ tiêu và được xây dựng theo những
yêu cầu nghiên cứu và phân tích riêng. Chẳng hạn, khối mạng lưới hệ thống chỉ tiêu thống kê hầu hết của doanh nghiệp gồm có những nhóm
chỉ tiêu phản ánh kết quả sản xuất marketing thương mại, tình hình sử dụng những yếu tố sản xuất, ngân sách xản xuất và những
nhóm chỉ tiêu khác. Nếu yêu cầu nghiên cứu và phân tích cần rõ ràng và rõ ràng hơn thì hoàn toàn có thể thêm những nhóm chỉ tiêu về giá
thành, giá cả thành phầm và hiệu suất cao sản xuất marketing thương mại…
Hệ thống chỉ tiêu thống kê là cơ sở để tích lũy, tổng hợp thông tin từ những cty tổng thể, tính toán trị
số của chỉ tiêu giúp nhận thức được bản chất, tính quy luật và Xu thế dịch chuyển, tăng trưởng của hiện tượng kỳ lạ số
lớn.
Vấn đề xây dựng (hay xác lập) khối mạng lưới hệ thống chỉ tiêu thống kê cho một hướng nghiên cứu và phân tích rõ ràng phải nhờ
trên những vị trí căn cứ sau này:
– Phải xuất phát từ mục tiêu nghiên cứu và phân tích. Mục đích nghiên cứu và phân tích quyết định hành động nhu yếu thông tin về những mặt,
những khía cạnh của đối tượng người dùng nghiên cứu và phân tích.
– Phải nhờ vào tính chất và điểm lưu ý của đối tượng người dùng nghiên cứu và phân tích. Đối tượng nghiên cứu và phân tích càng phức tạp thì số
lượng chỉ tiêu xây dựng (hay xác lập) càng nhiều và ngược lại.
– Phải nhờ vào kĩ năng được cho phép về thời hạn và về nhân, tài, vật lực để tiến hành tích lũy và tổng hợp thông
tin cho những chỉ tiêu. Căn cứ này yên cầu người xây dựng (hay xác lập) khối mạng lưới hệ thống chỉ tiêu thống kê phải xem xét
để xây dựng (hay xác lập) những chỉ tiêu cơ bản và quan trọng nhất, sao cho với số lượng chỉ tiêu không nhiều nếu không muốn nói là rất ít
nhưng vẫn phục vụ được mục tiêu nghiên cứu và phân tích.
Ngoài việc tuân thủ những vị trí căn cứ mang tính chất chất nguyên tắc nói trên, khối mạng lưới hệ thống chỉ tiêu thống kê xây dựng (hay xác
định) cho một hướng nghiên cứu và phân tích rõ ràng nào này còn nên phải phục vụ những yêu cầu sau:
– Hệ thống chỉ tiêu phải hoàn toàn có thể nêu lên được mối liên hệ Một trong những bộ phận, những mặt của đối tượng người dùng nghiên
cứu và giữa đối tượng người dùng nghiên cứu và phân tích với những hiện tượng kỳ lạ có liên quan theo mục tiêu nghiên cứu và phân tích đã đưa ra.

– Trong khối mạng lưới hệ thống chỉ tiêu ngoài những chỉ tiêu mang tính chất chất chất chung (tổng hợp) còn phải có những chỉ tiêu phản ánh
những bộ phận của đối tượng người dùng nghiên cứu và phân tích và những chỉ tiêu phản ánh những tác nhân tác động đến đối tượng người dùng nghiên cứu và phân tích.
– Các chỉ tiêu trong khối mạng lưới hệ thống phải đảm bảo sự thống nhất về nội dung, phương pháp, phạm vi tính toán và có
kĩ năng tích lũy được số liệu.
V. CÁC LOẠI THANG ĐO TRONG THỐNG KÊ
Theo tính chất của việc đo lường, người ta thường sử dụng bốn loại thang đo sau này:
1. Thang đo định danh (hay đặt tên)
Thang đo này dùng để đếm tần số biểu lộ của tiêu thức thuộc tính. Khi sử dụng thang đo này để tổng hợp dữ
liệu thống kê cần tiến hành đánh số (hay đặt tên) những biểu lộ cùng loại của tiêu thức.
Ví dụ, khi tổng hợp giới tính của dân số, biểu lộ “nam” được đánh số 1 và “nữ” được đánh số 2. Giữa những
số lượng ở đây không còn quan hệ hơn, kém. Vì thế, những phép tính với chúng đều là vô nghĩa.
2. Thang đo thứ bậc
Thang đo thứ bậc là thang đo định danh, được sử dụng để đếm số lần biểu lộ của tiêu thức thuộc tính có sự hơn
kém khi tổng hợp tài liệu thống kê. Chênh lệch Một trong những biểu lộ không nhất thiết phải bằng nhau.

[5]

Trần Kim Thanh.

Bài giảng Nguyên lý Thống kê kinh tế tài chính

Ví dụ, chất lượng thành phầm gồm ba loại: loại một, hai và ba; trình độ văn hóa truyền thống phổ thông có ba cấp: cấp một,
hai và ba; chất lượng học tập của sinh viên trong những trường ĐH được phân loại thành: xuất sắc, giỏi , khá,
trung bình và yếu kém; bậc thợ của công nhân cơ khí gồm: bậc 1, 2, 3, 4, 5, 6 và 7,… số lượng có trị số to nhiều hơn
không còn nghĩa ở bậc cao hơn và ngược lại, mà là vì sự quy định. Thang đo này được sử dụng để tính toán đặc
trưng chung của tổng thể một cách tượng đối như tính bậc thợ trung bình, bậc chất lượng trung bình của sản
phẩm…
3. Thang đo khoảng chừng
Thang đo khoảng chừng là thang đo thứ bậc có những khoảng chừng cách đều nhau. Có thể nhìn nhận được sự khác lạ rõ ràng về

lượng Một trong những biểu lộ của tiêu thức.
Ví dụ, thu nhập hàng tháng tính bằng triệu đồng (trđ) của lao động trong doanh nghiệp: <2 trđ, 2 – 4 trđ; 4 – 6
trđ; 6 – 8 trđ; 8 – 10 trđ; > 10 trđ.
Trong thang đo khoảng chừng, lượng biến của tiêu thức nghiên cứu và phân tích hoàn toàn có thể được trình diễn dưới dạng một phân loại tần
số (ví dụ điển hình, có bao nhiêu người dân có thu nhập dưới 2 triệu đồng…). Yêu cầu có tầm khoảng chừng cách đều nhau là
nêu lên riêng với thang đo, còn biểu lộ về lượng của tiêu thức được đo không nhất thiết phải bằng nhau.
Như vậy, thang đo khoảng chừng luôn có cty đo và được sử dụng để tổng hợp lượng biến của những tiêu thức số lượng,
hoàn toàn có thể thực thi được những phép tính số học riêng với những lượng biến của tiêu thức nghiên cứu và phân tích, nên hoàn toàn có thể tinh
được những đặc trưng thống kê như số trung bình, trung vị, mốt, phương sai…
4. Thang đo tỉ lệ
Thang đo tỉ lệ là thang đo khoảng chừng với một điểm không (0) tuyệt đối (điểm gốc). Do có điểm gốc trên thang đo
nên hoàn toàn có thể so sánh được tỉ lệ Một trong những trị số đo, cho biết thêm thêm số lượng thực tiễn của một đặc trưng đang đo lường.
Ví dụ: số cán bộ công nhân viên cấp dưới trong doanh nghiệp đạt tới thu nhập trên 5 triệu đồng; số công nhân hoàn
thành vượt định mức khoán thành phầm… Đây là thang đo định lượng ngặt nghèo nhất. Với thang đo này ta hoàn toàn có thể
đo lường được những biểu lộ của tiêu thức theo những cty hiện vật (hiện vật tự nhiên, hiện vật vật lý, hiện vật
quy chuẩn…) và thực thi được toàn bộ những phép tính với trị số đo.
Trong bốn loại thang đo trên, hai loại đầu được gọi là thang đo định tính, còn hai loại sau được gọi là thang đo
định lượng. Phương pháp xây dựng thang đo rõ ràng được trình diễn trong những giáo trình thống kê ứng dụng.
VI. HAI HÌNH THỨC TRÌNH BÀY TÀI LIỆU THỐNG KÊ
Sau khi tổng hợp về mặt định lượng của hiện tượng kỳ lạ nghiên cứu và phân tích, tài liệu thống kê được trình diễn trên những vật
mang thông tin phục vụ cho hoạt động và sinh hoạt giải trí phân tích, truyền đạt và tàng trữ.
Có hai hình thức trình diễn tài liệu thống kê, đó là bảng (biểu) thống kê và đồ thị thống kê.
1. Bảng (biểu) thống kê
1.1. Khái niệm bảng thống kê
Bảng thống kê là yếu tố sắp xếp theo khối mạng lưới hệ thống hai chiều số liệu về những chỉ tiêu thống kê trên những hàng và cột.
1.2. Tác dụng của bảng thống kê
– Các tài liệu trong bảng đã được sắp xếp một cách khối mạng lưới hệ thống, nên hoàn toàn có thể sử dụng những phương pháp so sánh, đối
chiếu và những phương pháp phân tích khác để nêu lên bản chất của hiện tượng kỳ lạ nghiên cứu và phân tích.
– Bảng thống kê được thiết kế và trình diễn một cách khoa học sẽ trở thành cơ sở tài liệu quan trọng để phân
tích, chứng tỏ hiện tượng kỳ lạ nghiên cứu và phân tích một cách sinh động.

1.3. Kết cấu của một bảng thống kê, gồm có:
– Tên bảng hoặc tiêu đề: được viết ngắn gọn, dễ hiểu phản ánh nội dung của bảng và của từng rõ ràng trong
bảng. Trước hết có tiêu đề chung hay tên thường gọi chung, đặt tại phía trên đầu của bảng thống kê; phía trong bảng có
những tiêu đề nhỏ (hay tiêu mục) là tên thường gọi riêng của mỗi hàng và cột.
– Phần chủ đề (hay tân từ): nêu lên tổng thể nghiên cứu và phân tích được trình diễn trong bảng và được phân phân thành
những bộ phận nào.
– Phần lý giải (hay tân từ): gồm những chỉ tiêu lý giải những điểm lưu ý của hiện tượng kỳ lạ nghiên cứu và phân tích, nghĩa là giải
thích phần chủ đề của bảng.
– Thân bảng: Phần giao nhau Một trong những hàng và cột tạo thành những ô, dùng để ghi những số liệu thống kê.
Phía dưới thân bảng phải ghi rõ nguồn tài liệu để lập bảng thống kê. Các bảng thống kê thuộc những chính sách báo
cáo hiện hành còn phải có ngày tháng lập bảng thống kê; họ và tên, chữ ký của người lập bảng; thủ trưởng đơn
vị ký tên, ghi rõ họ, tên và đóng dấu.
Dưới đấy là sơ đồ về cấu thành của một bảng thống kê:
Bảng 1.1. Tên bảng thống kê (tiêu đề chung)

[6]

Trần Kim Thanh.

Bài giảng Nguyên lý Thống kê kinh tế tài chính

Phần lý giải
Các chỉ tiêu lý giải (tên cột)
Phần chủ đề
(A)
Tên chủ đề (tên hàng)
Tổng số:

(1)

(2)

……

(3)

(n)

Nguồn…….
…..ngày …..tháng…….năm….
Người lập bảng
(Ký, ghi rõ họ tên)

trưởng cty
rõ họ tên và đóng dấu)

Thủ
(Ký, ghi

1.4. Các loại bảng thống kê
Căn cứ vào kết cấu của phần chủ đề, hoàn toàn có thể chia bảng thống kê thành ba loại như sau:
Bảng giản đơn: là loại bảng mà phần chủ đề không phân tổ, chỉ sắp xếp những cty tổng thể theo tên thường gọi, theo
địa phương hoặc theo thời hạn nghiên cứu và phân tích.
Ví dụ 1.1. Có bảng số liệu thống kê đơn thuần và giản dị sau:
Bảng 1.2 . Cơ cấu giá trị tăng thêm thuần (NVA) trung bình một doanh nghiệp theo 3 quy mô ở Việt
Nam thời kỳ 2008 – 2010.
Năm/Chỉ tiêu

NVA

Thù lao lao động (V)

(A)
(1)
(2)
2008
100
33,0
2009
100
33,3
2010
100
35,9
Doanh nghiệp Nhà nước
2008
100
37,8
2009
100
37,6
2010
100
44,8
Doanh nghiệp ngoài Nhà nước
2008
100
41,7
2009

100
39,4
2010
100
38,6
Doanh nghiệp có vốn góp vốn đầu tư quốc tế
2008
100
20,6
2009
100
27,3
2010
100
28,5

Nộp ngân sách Nhà
nước (M1)
(3)
23,9
18,0
18,9

Thu nhập ròng của doanh
nghiệp(M2)
(4)
46,1
48,7
45,2

31,1
26,6
28,5

31,2
35,8
26,7

18,2
9,3
11,6

40,1
51,4
49,8

21,5
15,4
16,0

57,9
57,3
55,3

– Bảng phân tổ: Là loại bảng trong số đó hiện tượng kỳ lạ nghiên cứu và phân tích ghi trong phần chủ đề được phân tổ theo một tiêu
thức rõ ràng.
Ví dụ 1.2.
Bảng 1.3. Lao động trung bình 1 doanh nghiệp công nghiệp ở Việt Nam thời kỳ 2005 – 2010 phân theo ngành
cấp 1
Đơn vị tính: người

Chỉ tiêu/năm
Chung toàn ngành

2005
385

2006
285

2007
257

2008
217

2009
206

2010
198

Bình quân chung
258

Trong số đó:
– Công nghiệp khai thác
– Công nghiệp chế biến
– Công nghiệp sản xuất và phân phối
điện, khí và nước

359
154
643

203
146
506

177
149
445

158
151
343

138
141
340

139
129
325

196
145
434

Bảng phối hợp: là loại bảng, trong số đó hiện tượng kỳ lạ nghiên cứu và phân tích ghi ở phần chủ đề được phân tổ theo hai hoặc ba
tiêu thức kết phù thích hợp với nhau.

[7]

Trần Kim Thanh.

Bài giảng Nguyên lý Thống kê kinh tế tài chính

Ví dụ 1.3: Có số liệu về xóa đói giảm nghèo của một huyện như sau:
Xóa đói giảm nghèo
Năm
2004
2005
2006
2007
2008
Số hộ nghèo(chuẩn QG)
856
907
3271
2747
2451
Tỷ lệ hộ nghèo(%)(chuẩn QG)
12,03 12,33
40,09
32,7
28,88
Ví dụ 1.5 : Bảng sau này là số liệu về GDP, tích lũy tài sản góp vốn đầu tư và từ này đã có được thông số ICOR của nền kinh tế thị trường tài chính
Việt Nam trong quy trình 1995 đến 2008:
Năm

GDP(giá cố định và thắt chặt 1994 – tỷ VNĐ)

1985
1986
1987
1988
1989
1990
1991
1992
1993
1994
1995
1996
1997
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008

106176
109189

113154
119960
125571
131968
139634
151782
164043
178534
195567
213833
231264
244596
256272
273666
292535
313247
336242
362435
392989
425373
461344
489833

Tích lũy tài sản-góp vốn đầu tư(giá 1994-tỷ
đồng)
12646
16136
19858
20505
20434

20148
22366
27086
39862
45483
53249
60826
66529
74931
75830
83997,03
94358,91
104062,3
119180,5
128538,8
139304,9
156828,9
185925,3
202486,4

Hệ số ICOR

5,355
5,008
3,012
3,641
3,149
2,917
2,229
3,251

3,138
3,126
3,330
3,816
5,620
6,494
4,829
5,0007
5,024
5,183
4,907
4,559
4,843
5,169
7,108

Nguồn :
Tổng cục Thống kê Việt Nam, số liệu 20 năm thay đổi và Niên giám 2009.
Tổng cục Thống kê Việt Nam, Bảng nguồn vào – đầu ra Việt Nam, 1989.
Tổng cục Thống kê Việt Nam, Bảng nguồn vào- đầu ra Việt Nam. 1996.
Tổng cục Thống kê Việt Nam, Niêm giám Thống kê 2001.
Từ những ví dụ nêu trên toàn bộ chúng ta có nhận xét như sau:
Các số liệu thể hiện trong những bảng là những số liệu thống kê. Các số liệu này tích lũy được là nhờ vào những tài liệu
thống kê;
Tài liệu thống kê đã có được là vì kết quả tổng hợp của những cty từ xã- huyện- tỉnh- toàn quốc bằng phương pháp ghi
chép quy trình diễn biến trong sản xuất, trong đời sống văn hóa truyền thống… và lập những báo cáo thường niên;
Từ những tài liệu thống kê từng năm, ta hoàn toàn có thể tính trung bình rồi so sánh Một trong những quy trình thời hạn rất khác nhau
nhờ vào số liệu của từng quy trình.
Các số liệu thống kê được cho phép nhìn nhận kết quả (bản chất) của những hiện tượng kỳ lạ kinh tế tài chính xã hội của một khu vực,
một giang sơn ở từng năm và Xu thế tăng trưởng của nó qua trong năm (theo thời hạn).

Các số liệu này cũng gợi mở cho những người dân tiêu dùng nó những giải pháp thúc đẩy quy trình sản xuất tốt hơn hoặc dự
kiến kĩ năng đạt được trong quy trình tới.
Tóm lại: Tất cả những việc làm từ theo dõi diễn biến của những hiện tượng kỳ lạ, ghi chép tài liệu- tổng hợp tài liệu ở
phạm vi rộng hơn, phân tích rút ra kết luận về bản chất tính quy luật và đưa ra những giải pháp chỉ huy…là một
quy trình nghiên cứu và phân tích thống kê.
1.5. Những yêu cầu chung về xây dựng bảng thống kê
Khi xây dựng bảng thống kê cần tuân thủ những yêu cầu sau:

[8]

Trần Kim Thanh.

Bài giảng Nguyên lý Thống kê kinh tế tài chính

– Quy mô của bảng tránh việc quá rộng (tránh việc gồm quá nhiều phân tổ và quá nhiều hàng, cột).
– Các tiêu đề và tiêu mục (tên riêng của mỗi hàng và cột) cần phải ghi đúng chuẩn, gọn và dễ hiểu.
– Các chỉ tiêu lý giải trong bảng cần phải sắp xếp theo thứ tự hợp lý, phù phù thích hợp với mục tiêu nghiên cứu và phân tích. Các
chỉ tiêu có liên hệ với nhau nên sắp xếp gần nhau.
– Các hàng và cột hoàn toàn có thể sử dụng những ký hiệu hoặc đánh số để tiện cho việc trình bảy hoặc lý giải nội dung
(riêng những cột ở phần chủ đề thường được ký hiệu bằng những vần âm viết hoa A, B, C… còn những cột ở phần giải
thích thường được ký hiệu bằng những chữ số 1, 2, 3,…).
– Các số tổng số hoàn toàn có thể ghi ở hàng (hay cột) đầu hoặc ở hàng (hay cột) cuối của phần thân bảng tùy từng mục
đích nghiên cứu và phân tích. Nếu ghi ở ngay hàng (hay cột) thứ nhất thì mục tiêu nghiên cứu và phân tích tổng hợp là chính, phần chi
tiết chỉ có tác dụng phân tích thêm, còn nếu ghi ở hàng (hay cột) cuối thì mục tiêu đi sâu nghiên cứu và phân tích từng bộ
phận là hầu hết.
– Các ô ở thân bảng (phần giao nhau giữa hàng và cột) dùng để ghi những số liệu thống kê. Song nếu không còn số
liệu thì dùng những ký hiệu quy ước sau này:
+ Ký hiệu (-): biểu thị hiện tượng kỳ lạ nghiên cứu và phân tích không còn số liệu ở ô đó.
+ Ký hiệu (…): biểu thị số liệu về hiện tượng kỳ lạ nghiên cứu và phân tích còn bị thiếu, sẽ tương hỗ update sau.

+ Ký hiệu (x): biểu thị hiện tượng kỳ lạ nghiên cứu và phân tích không còn liên quan đến tiêu đề ghi ở hàng và cột, nếu ghi số liệu
vào ô này sẽ vô nghĩa.
– Trong bảng thống kê cần ghi rõ cty tính rõ ràng cho từng chỉ tiêu.
– Số liệu ghi trong bảng hoàn toàn có thể làm tròn (khi mục tiêu nghiên cứu và phân tích không nêu lên số liệu phải tỉ mỉ hoặc chi ly).
– Phần ghi chú ở cuối bảng dùng để lý giải rõ nội dung của một số trong những chỉ tiêu trong bảng và nói rõ nguồn tài
liệu.
– Tiếp theo phần ghi chú ở cuối bảng, để đảm bảo tính pháp lý cho bảng thống kê, cần ghi rõ: ngày, tháng, năm
lập bảng; người lập bảng và người đứng đầu cty ký tên, ghi rõ họ tên và đóng dấu.
Phương pháp khai thác thông tin từ những bảng thống kê sẽ tiến hành đề cập ở chương sau.
2. Đồ thị thống kê
2.1. Khái niệm về đồ thị thống kê
Đồ thị thống kê là những hình vẽ hoặc đường nét hình học dùng để mô tả có tính chất quy ước những tài liệu thống kê
về hiện tượng kỳ lạ nghiên cứu và phân tích.
2.2. Tác dụng của đồ thị thống kê
Các đồ thị thống kê sử dụng những số lượng kết phù thích hợp với những hình vẽ, đường nét và sắc tố để trình bảy một cách
khái quát những điểm lưu ý số lượng của hiện tượng kỳ lạ nghiên cứu và phân tích. Do đó, nó giúp người đọc đã có được hình ảnh trực
quan, ấn tượng để nhận thức được những điểm lưu ý cơ bản của hiện tượng kỳ lạ một những thuận tiện và đơn thuần và giản dị, nhanh gọn. Vì thế nó
trở thành một phương tiện đi lại truyền thông có tính quần chúng, có sức mê hoặc và sinh động làm cho những người dân
ít hiểu biết về thống kê vẫn lĩnh hội được yếu tố hầu hết về hiện tượng kỳ lạ nghiên cứu và phân tích một cách thuận tiện và đơn thuần và giản dị.
2.3. Các loại đồ thị thống kê
a) Theo nội dung phản ánh, hoàn toàn có thể phân loại những đồ thị thống kê thành nhiều chủng loại sau:
– Đồ thị tăng trưởng: phản ánh sự tăng trưởng của hiện tượng kỳ lạ qua thời hạn.
– Đồ thị kết cấu: biểu thị kết cầu và dịch chuyển kết cấu của hiện tượng kỳ lạ.
– Đồ thị liên hệ: mô tả mối liên hệ Một trong những hiện tượng kỳ lạ.
– Đồ thị hoàn thành xong kế hoạch (hoặc định mức): biểu thị tình hình thực thi kế hoạch ( định mức).
b) Theo hình thức biểu lộ, hoàn toàn có thể phân loại đồ thị thống kê thành:
– Đồ thị đường màn biểu diễn (đường thẳng, đường cong, đường gấp khúc).
– Biểu đồ hình cột (dọc, ngang).
– Biểu đồ diện tích s quy hoạnh (hình vuông vắn, hình tròn trụ, hình chữ nhật).
– Biểu đồ tượng hình.

– Bản đồ thống kê.
2.4. Những yếu tố chính của đồ thị thống kê
Để đồ thị thống kê phục vụ được những yêu cầu: đúng chuẩn, dễ xem, dễ hiểu thì khi xây dựng đồ thị phải để ý quan tâm đến
những yếu tố chính sau:
– Hệ tọa độ: tương hỗ cho việc xác lập đúng chuẩn vị trí những ký hiệu hình học trên đồ thị. Các đồ thị thống kê thường
dùng hệ tọa độ Đềcác vuông góc. Trên hệ tọa độ này, trục hoành thường dùng để biểu thị thời hạn, trục tung
biểu thị trị số của chỉ tiêu. Trường hợp phân tích mối liên hệ giữa hai tiêu thức thị tiêu thức nguyên nhân được
ghi ở trục hoành, tiêu thức kết quả ghi ở trục tung.
– Các ký hiệu hình học hoặc hình vẽ: những ký hiệu hoặc hình vẽ này quyết định hành động hình dáng của đồ thị (gồm những
đường chấm, đường thẳng hoặc cong, những hình cột, vuông, chữ nhật, tròn…). Các ký hiệu hình học hoặc hình vẽ
trên đồ thị hoàn toàn có thể thay đổi tùy từng tính chất của hiện tượng kỳ lạ nghiên cứu và phân tích. Việc lựa chọn này rất quan trọng, vì

[9]

Trần Kim Thanh.

Bài giảng Nguyên lý Thống kê kinh tế tài chính

mỗi ký hiệu hình học hoặc hình vẽ hoàn toàn có thể diễn tả riêng. Chẳng hạn, khi cần biểu lộ kết quả của hiện
tượng nghiên cứu và phân tích hoàn toàn có thể dùng hình cột (phân thành nhiều đoạn), hình tròn trụ (phân thành những hình quạt), hình
vuông hoặc chữ nhật… nhưng thường dùng hình tròn trụ vì hình này biểu lộ rõ ràng nhất kết cấu và dịch chuyển kết cấu
của hiện tượng kỳ lạ nghiên cứu và phân tích.
– Thang và tỉ lệ xích: giúp tính chuyển những đại lượng lên đồ thị theo những khoảng chừng cách thích hợp. Thường dùng
thang đường thẳng (hệ tọa độ Đềcác vuông góc), một số trong những trường hợp dùng thang đường cong (đồ thị hình tròn trụ
phân thành 3600). Khi dùng hệ tọa độ vuông góc để vẽ đồ thị thì thang tỉ lệ chia trên từng trục phải bằng nhau,
tuy nhiên giữa hai trục thang tỉ lệ chia hoàn toàn có thể không bằng nhau.
– Tên và lời ghi chú: mọi đồ thị đều phải mang tên rõ ràng và đúng chuẩn; có lời ghi chú lý giải những ký hiệu quy
ước, những số lượng và ghi chú dọc theo thang tỉ lệ, những số lượng và ghi chú cạnh bên từng bộ phận của đồ thị.

*******************
Chương 2. QUÁ TRÌNH NGHIÊN CỨU THỐNG KÊ
Chương này tương hỗ cho sinh viên nắm được : Các bước rõ ràng của quy trình nghiên cứu và phân tích thống kê. Từ đó, khi
thực thi đề tài nghiên cứu và phân tích biết được bắt nguồn từ đâu và kết thúc ra làm sao?
Sơ đồ tổng quan về quy trình nghiên cứu và phân tích thống kê:
Xác định yếu tố, mục tiêu, nội dung, đối tượng người dùng
nghiên cứu và phân tích
Giai đoạn 1: Điều tra
thống kê

Xây dựng khối mạng lưới hệ thống những khái niệm,
Chi tiêu thống kê
Điều tra thống kê

Giai đoạn 2: Tổng hợp
thống kê

Xử lý số liệu
– Tập hợp, sắp xếp số liệu
– Phân tích thống kê sơ bộ
– Chọn những ứng dụng xử lý số liệu
– Lựa chọn những phương pháp phân tích thống kê
Phân tích và lý giải kết quả, Dự kiến Xu thế
tăng trưởng

Giai đoạn 3: Phân tích
thống kê
Báo cáo truyền đạt kết quả nghiên cứu và phân tích

Sơ đồ 2.1. Quá trình nghiên cứu và phân tích thống kê

Quá trình nghiên cứu và phân tích thống kê theo trình tự được khái quát như sơ đồ trên. Theo sơ đồ này, quy trình
nghiên cứu và phân tích thống kê được phân thành 6 bước theo 3 quy trình với trình tự từ trên xuống. Hai mũi tên được bố trí theo phía
đi từ dưới lên nhằm mục đích chỉ rõ những quy trình nên phải kiểm tra lại, tương hỗ update thông tin hoặc làm lại nếu tài liệu chưa
đạt yêu cầu.
Giai đoạn 1 : Điều tra thống kê gồm có tích lũy những thông tin ban đầu về những tiêu thức ở từng cty tổng thể.
Giai đoạn 2 : Tổng hợp thống kê gồm có tổng hợp và khối mạng lưới hệ thống hóa những tài liệu đã tích lũy được từ quy trình
1.
Giai đoạn 3 : Phân tích thống kê nhằm mục đích sử dụng những phương pháp trình độ của thống kê để phát hiện những
yếu tố làm cơ sở đề xuất kiến nghị những giải pháp.
Các bước và những quy trình này đều phải có những mối liên hệ rất ngặt nghèo. Kết quả và chất lượng kết quả của bước
trước làm cơ sở và có ảnh hưởng đến chất lượng bước sau.
2.1. Xác định tài liệu cần tích lũy.
Quá trình nghiên cứu và phân tích thống kê nên phải có nhiều tài liệu. Vấn đề thứ nhất của việc làm tích lũy tài liệu là
xác lập rõ những tài liệu nào cần tích lũy, thứ tự ưu tiên của những tài liệu này. Xác định tài liệu cần tích lũy
xuất phát từ yếu tố nghiên cứu và phân tích và tiềm năng nghiên cứu và phân tích.
© Các loại tài liệu thống kê
2.1.1 Phân theo tính chất của tài liệu

[10]

Trần Kim Thanh.

Bài giảng Nguyên lý Thống kê kinh tế tài chính

Dữ liệu định tính là tài liệu phản ánh tính chất và sự hơn kém về tính chất chất của đối tượng người dùng nghiên cứu và phân tích. Ví dụ
như : Giới tính, Thời gian tự học ở trong nhà dài hay ngắn,…
Dữ liệu định tính được tích lũy dễ hơn và người ta thường dùng những thang đo định danh hay thứ bậc để xác
định.
Dữ liệu định lượng là tài liệu được phản ánh bởi những số lượng. Ví dụ như : độ tuổi, thời hạn tự học một ngày,…

Dữ liệu định lượng trong nghiên cứu và phân tích thống kê thường gặp nhiều hơn nữa, dễ vận dụng những phương pháp tính toán,
phân tích hơn. Khi xác lập những tài liệu định tính, người ta thường dùng thang đo khoảng chừng cách hay thứ bậc.
Mục đích của cách phân loại này nhằm mục đích tương hỗ cho những người dân nghiên cứu và phân tích xác lập trước những phương pháp xử lí tổng
hợp và phân tích cần sử dụng cho từng loại tài liệu sao cho thích hợp và phục vụ tiềm năng nghiên cứu và phân tích nêu lên.
Ví dụ : Các tài liệu và phương pháp phân tích hoàn toàn có thể vận dụng trong nghiên cứu và phân tích mối liên hệ giữa tự học và
kết quả học tập của sinh viên cho ở bảng 1.2
Tự học ở trong nhà/ngày
Định tính :
– Dưới 2 giờ
– Từ 2 đến 4 giờ
– Trên 4 giờ
Định tính :
– Dưới 2 giờ
– Từ 2 đến 4 giờ
– Trên 4 giờ
Định lượng
– Số giờ tự học 1 tuần

Kết quả học tập
Định tính :
– Khá giỏi
– Trung bình
– Yếu kém
Định lượng
– Điểm trung bình chung học
tập/1 sinh viên
Định lượng
– Điểm trung bình chung học
tập/1 sinh viên

Thang đo

Phương pháp phân tích

Thứ bậc
Định danh

Phân tổ

Thứ bậc
Khoảng cách

Phân tích
Phương sai 1 yếu tố

Khoảng cách

Phân tích hồi quy

2.1.2 Phân theo nguồn hình thành
Dữ liệu thứ cấp là tài liệu tích lũy từ những nguồn có sẵn. Những tài liệu này đã qua tổng hợp, xử lí, công
bố hay xuất bản.
Ví dụ: Những tài liệu về kết quả học tập của sinh viên hoàn toàn có thể thấy ở phòng đào tạo và giảng dạy hay trợ lí đào tạo và giảng dạy của
từng khoa là tài liệu thứ cấp.
Dữ liệu thứ cấp có ưu điểm là tích lũy nhanh, rẻ nhưng thiếu rõ ràng và đôi lúc không phục vụ đúng yêu
cầu nghiên cứu và phân tích.
Nguồn tài liệu thứ cấp khá phong phú thường gặp ở những nguồn hầu hết sau :
– Nội bộ : Các số liệu báo cáo về tình hình sản xuất, tiêu thụ, tài chính, vật tư, nhân sự…của những phòng ban, bộ
phận ; những số liệu báo cáo từ những cuộc khảo sát khảo sát trước kia ở từng cty( doanh nghiệp,cơ quan, ban,
ngành…)

– Cơ quan thống kê Nhà nước : Các số liệu do những cty thống kê Nhà nước( Tổng cục Thống kê, Cục Thống
kê, Phòng Thống kê,…) phục vụ trong những niêm giám thống kê.
– Cơ quan Chính phủ : Số liệu do những cty trực thuộc Chính phủ( Bộ, cơ quan ngang Bộ, Ủy ban nhân dân
những cấp) công bố hay phục vụ. Các số liệu này thường rõ ràng hơn, mang tính chất chất chất đặc trưng của ngành hay địa
phương.
– Sách, báo, tạp chí đã xuất bản. Các số liệu này thường mang tính chất chất thời sự và update cao, mức độ tin cậy tùy
thuộc vào nguồn số liệu của từng tờ báo hay tạp chí.
– Các tổ chức triển khai, hiệp hội, viện nghiên cứu và phân tích, trường ĐH.
– Các công ty nghiên cứu và phân tích và phục vụ thông tin.
Dữ liệu sơ cấp(thông tin gốc) là tài liệu không còn sẵn, tài liệu ban đầu tích lũy trực tiếp từ đối tượng người dùng
nghiên cứu và phân tích.
Ví dụ: Các tài liệu có liên quan đến việc tự học của sinh viên là những tài liệu sơ cấp, không còn sẵn mà toàn bộ chúng ta
muốn có phải khảo sát từ sinh viên.
-Dữ liệu sơ cấp có ưu điểm là rõ ràng, độ tin cậy cao riêng với những trường hợp rõ ràng. Song hạn chế của nó là thu
thập tốn kém, tùy từng trình độ chủ quan của người nghiên cứu và phân tích( nhất là những trường hợp dự báo)
– Dữ liệu sơ cấp được tích lũy bằng những cuộc khảo sát khảo sát rất khác nhau.
2.1.3. Xét theo phạm vi tích lũy
Dữ liệu tổng thể : Là tài liệu tích lũy được trên toàn bộ cty tổng thể. Dữ liệu này là rất khá đầy đủ cho việc
nghiên cứu và phân tích một hiện tượng kỳ lạ. Tuy nhiên người ta ít dùng loại tài liệu này vì những lí do sau : Chi phí cao, không
kịp thời, không thể tích lũy được với tổng thể tiềm ẩn, Sai số tích lũy thường quá cao do khối lượng việc làm
lớn, phải dùng cả những cộng tác viên thiếu khả năng.
Dữ liệu mẫu là tài liệu tích lũy được trên tập con được lựa chọn ra từ tổng thể. Dữ liệu này hạn chế được
những nhược điểm nói trên của tài liệu tổng thể nên hay được sử dụng. Tuy nhiên nhược điểm riêng của nó là làm

[11]

Trần Kim Thanh.

Bài giảng Nguyên lý Thống kê kinh tế tài chính

phát sinh sai số suy rộng cho tổng thể, gọi là sai số mẫu. Để trấn áp sai số mẫu, người ta thường dùng những
phương pháp lấy mẫu ngẫu nhiên.
2.1.4. Xét theo đối tượng người dùng nghiên cứu và phân tích
Dữ liệu chéo : là tài liệu tích lũy được trên nhiều cty tổng thể, tại cùng thuở nào kì hay thời gian nhất
định. Trên từng cty tổng thể, tài liệu được tích lũy theo một số trong những tiêu thức được lựa chọn cho việc phục vụ
nghiên cứu và phân tích những hiện tượng kỳ lạ. Dạng tổng quát của tài liệu chéo như sau:
Đơn vị tổng thể
1
2
3
……..
n

Tiêu thức 1
X11
X21
X31
……..
Xn1

Tiêu thức 2
X12
X22
X32
……..
Xn2

Tiêu thức k
X1k
X2k
X3k
……..
Xnk

Dữ liệu thời hạn : Là tài liệu về một hiện tượng kỳ lạ hay đối tượng người dùng nghiên cứu và phân tích được tích lũy tại nhiều thời gian
hay thời kì rất khác nhau. Dạng tổng quát như sau:
Thời gian
Trị số của hiện tượng kỳ lạ nghiên cứu và phân tích

1
Y1

2
Y2


n
Yn

Dữ liệu hỗn hợp : Là tài liệu về nhiều hiện tượng kỳ lạ hay nhiều đối tượng người dùng nghiên cứu và phân tích rất khác nhau được tích lũy tại
nhiều thời gian hay thời kì rất khác nhau
Ví dụ 2.1: Có số liệu về số lao động trong những ngành kinh tế tài chính của những huyện của tỉnh A qua trong năm như sau:
Đơn vị
TP Kon Tum
Đăk Hà

Ngọc Hồi
Sa Thầy

2004
65848
17002
15580
15040

2005
68458
17328
15080
15676

2006
69034
17332
16940
17105

2007
71314
17719
16695
19249

2008
73568
18111

17247
19689

Ví dụ 2.2 : Điều tra về tuổi nghề và năng suất lao động trong tháng 10/2010 của 12 công nhân của phân xưởng
A Công ty VLC cho kết quả sau :
Tên công nhân
A1
A2
A3
A4
A5
A6
A7
A8
A9
A10
A11
A12
A13
A14
A15

Tuổi nghề
25
16
18
22
15
30
28

32
33
35
21
5
9
12
20

Năng suất lao động(Tr.đ/người/tháng)
24
28
24
30
28
28
29
27
23
25
24
12
24
22
25

2.2. Hệ thống chỉ tiêu thống kê
2.2.1 Khái niệm khối mạng lưới hệ thống chỉ tiêu thống kê
Là tập hợp những chỉ tiêu thống kê nhằm mục đích phản ánh bản chất của hiện tượng kỳ lạ nghiên cứu và phân tích. Khoản 4 điều 3 Luật
Thống kê quy định: ‘‘Hệ thống chỉ tiêu thống kê là tập hợp những chỉ tiêu thống kê do cơ quan nhà nước có

thẩm quyền phát hành ‘‘.
2.2.2. Nguyên tắc xây dựng khối mạng lưới hệ thống chỉ tiêu thống kê
– Đáp ứng được mục tiêu nghiên cứu và phân tích
– Phù phù thích hợp với đặc trưng và tính chất đối tượng người dùng nghiên cứu và phân tích
– Hợp lí, không thừa, không thiếu, không trùng lặp, đủ phản ánh những yêu cầu nghiên cứu và phân tích phù phù thích hợp với
những kĩ năng tích lũy thông tin.
2.3. Điều tra thống kê
2.3.1. Khái niệm, ý nghĩa và trách nhiệm
Quá trình tích lũy thông tin của cty tổng thể gọi là yếu tố tra thống kê.

[12]

Trần Kim Thanh.

Bài giảng Nguyên lý Thống kê kinh tế tài chính

Điều tra thống kê là tổ chức triển khai một cách khoa học và có kế hoạch, để tích lũy tài liệu về hiện tượng kỳ lạ cần
nghiên cứu và phân tích.
 Nhiệm vụ của khảo sát thống kê là tích lũy và phục vụ tài liệu về những cty tổng thể cho những quy trình
tiếp theo của quy trình nghiên cứu và phân tích thống kê.
 Điều tra thống kê phải đảm bảo đúng chuẩn, kịp thời và khá đầy đủ.
– Chính xác nghĩa là tài liệu khảo sát phản ánh đúng thực sự khách quan không thêm bớt một cách tùy tiện.
– Kịp thời : nghĩa là tài liệu khảo sát phải phục vụ đúng thời cơ khi người tiêu dùng cần.
– Đầy đủ : nghĩa là tài liệu khảo sát phải được tích lũy theo như đúng nội dung và số cty đã quy định trong
phương án khảo sát.
2.3.2. Nội dung kế hoạch khảo sát thống kê
Để tích lũy khá đầy đủ và kịp thời những tài liệu thì nên phải xây dựng được kế hoạch khảo sát. Đây là một tài

liệu dưới dạng văn bản, trong số đó đề cập những yếu tố xử lý và xử lý hoặc cần phải hiểu thống nhất, trình tự và
phương pháp tiến hành cuộc khảo sát những yếu tố thuộc về sẵn sàng sẵn sàng và tổ chức triển khai toàn bộ cuộc khảo sát.
Nội dung cơ bản của kế hoạch khảo sát thống kê:
a) Xác định mục tiêu, trách nhiệm của công tác thao tác khảo sát thống kê
Mục đích khảo sát là nội dung quan trọng thứ nhất cần xét đến của kế hoạch khảo sát. Xác định rõ trọng tâm
của cuộc khảo sát là cần tìm hiểu những yếu tố gì ?. Nếu mục tiêu khảo sát không xác lập rõ ràng sẽ dẫn đến
tình trạng tích lũy số liệu không khá đầy đủ hoặc tích lũy những số liệu không thiết yếu, lỗi thời.
b) Xác định đối tượng người dùng khảo sát, cty khảo sát
– Đối tượng khảo sát là tổng thể những cty thuộc hiện tượng kỳ lạ nghiên cứu và phân tích hoàn toàn có thể phục vụ những tài liệu
thiết yếu khi tiến hành khảo sát. Xác định đối tượng người dùng khảo sát là xác lập tổng thể và phạm vi cần điều
tra.
– Xác định cty khảo sát là xác lập những cty rõ ràng nên phải được khảo sát trong đối tượng người dùng quan
sát. Trong khảo sát toàn bộ thì số cty khảo sát đó đó là số cty thuộc đối tượng người dùng khảo sát. Trong điều
tra không toàn bộ thì số cty khảo sát là những cty được lựa chọn ra trong số cty của đối tượng người dùng điều
tra.
c) Nội dung khảo sát
Nghĩa là chọn những tiêu thức khảo sát, khi lựa chọn tiêu thức khảo sát cần đảm bảo những yêu cầu sau :
– Tiêu thức khảo sát phải phù phù thích hợp với mục tiêu và trách nhiệm công tác thao tác nghiên cứu và phân tích thống kê.
– Phải phản ánh được những điểm lưu ý cơ bản, quan trọng nhất của đối tượng người dùng nghiên cứu và phân tích.
– Phải thống nhất với chỉ tiêu kế hoạch.
– Chọn những tiêu thức có liên quan ngặt nghèo hoặc hoàn toàn có thể tương hỗ update lẫn nhau, tạo Đk thuận tiện cho việc
kiểm tra tính đúng chuẩn của tài liệu.
d) Xác định thời gian, thời kì khảo sát
– Thời điểm khảo sát là mốc thời hạn được xác lập để thống nhất đăng kí tài liệu của toàn bộ những cty
khảo sát. Xác định thời gian khảo sát là xác lập rõ ràng ngày, giờ để thống nhất đăng kí tài liệu.
– Thời kì khảo sát là khoảng chừng thời hạn từ khi khởi đầu đăng kí tích lũy số liệu cho tới lúc kết thúc khảo sát.
– Địa điểm khảo sát thường là nơi trình làng hiện tượng kỳ lạ cần nghiên cứu và phân tích.
e) Lập biểu khảo sát hướng dẫn cách ghi
Biểu khảo sát (hay phiếu khảo sát, bảng vướng mắc) là bảng hướng dẫn ghi những mục thiết yếu để khảo sát,
gồm có những cột có ghi những tiêu thức khảo sát và những vướng mắc để cty khảo sát vấn đáp.

Ví dụ : Biểu khảo sát (qua thư, thư điện tử, fax) để tìm hiểu ý kiến người tiêu dùng về chất lượng dịch vụ điện
thoại di động.
f) Kế hoạch thực thi
Bố trí lực lượng khảo sát và chọn phương pháp
2.3.3. Các loại khảo sát thống kê
a) Theo tính chất liên tục của việc ghi chép tài liệu
Điều tra thường xuyên : Là việc tiến hành tích lũy, ghi chép tài liệu ban đầu về hiện tượng kỳ lạ nghiên cứu và phân tích
một cách có khối mạng lưới hệ thống theo sát quy trình nghiên cứu và phân tích một cách thường xuyên, liên tục gắn sát với quy trình phát
sinh, tăng trưởng, dịch chuyển của hiện tượng kỳ lạ.
Ví dụ : Tại một địa phương hoàn toàn có thể khảo sát dịch chuyển dân số( sinh, tử…) Đối với doanh nghiệp hoàn toàn có thể khảo sát :
Số lượng thành phầm được sản xuất, số thành phầm tiêu thụ…Dữ liệu khảo sát thường xuyên là cơ sở hầu hết để lập
những báo cáo thống kê theo định kì.
Điều tra không thường xuyên : Là tiến hành tích lũy ghi chép tài liệu ban đầu, một cách không liên tục
mà chỉ tiến hành khi có nhu yếu cần nghiên cứu và phân tích hiện tượng kỳ lạ. Dữ liệu khảo sát không thường xuyên phản ánh
trạng thái của hiện tượng kỳ lạ tại thuở nào điểm nhất định.

[13]

Trần Kim Thanh.

Bài giảng Nguyên lý Thống kê kinh tế tài chính

Ví dụ : Điều tra lượng hàng tồn kho của một doang nghiệp tại thuở nào điểm, khảo sát năng suất cây trồng…Các
cuộc khảo sát không thường xuyên hoàn toàn có thể tiến hành theo định kì nhất định hay là không định kì.
b) Theo phạm vi khảo sát và tích lũy thực tiễn
♦ Điều tra toàn bộ: là tiến hành tích lũy, ghi chép tài liệu trên toàn bộ những cty của tổng thể hiện tượng kỳ lạ nghiên
cứu.
Ví dụ: Tổng khảo sát dân số, tổng khảo sát nhà tại, tổng khảo sát dự trử hàng tồn kho….
Ưu điểm của khảo sát toàn bộ là tích lũy được thông tin về toàn bộ những cty tổng thể. Tuy nhiên khảo sát

này thường gặp một số trong những trở ngại sau :
– Đòi hỏi ngân sách rất rộng về nhân lực, thời hạn, ngân sách.
– Trong một số trong những trường hợp do thời hạn kéo dãn dẫn đến số liệu kém đúng chuẩn do hiện tượng kỳ lạ tự dịch chuyển
qua thời hạn.
♦ Điều tra không toàn bộ: là tổ chức triển khai khảo sát tích lũy tài liệu theo yêu cầu nghiên cứu và phân tích chỉ thực thi trên một
số cty được lựa chọn ra từ tổng thể nghiên cứu và phân tích.
Ví dụ: Điều tra mức sống của công nhân, giá cả thị trường, khảo sát lao động và việc làm…
Ưu điểm của khảo sát không toàn bộ là ngân sách ít tốn kém, thời hạn nhanh, kĩ năng tích lũy tài liệu cũng
tỷ mỹ, đảm bảo đúng chuẩn, kịp thời và vận dụng cho những trường hợp nghiên cứu và phân tích mà hiện tượng kỳ lạ đó không thể
vận dụng khảo sát toàn bộ.
Nhược điểm hầu hết là nếu những cty khảo sát được chọn không phục vụ yêu cầu, mục tiêu nghiên cứu và phân tích thì
phản ánh không đúng thực tiễn. Vì vậy khâu chọn cty khảo sát rất quan trọng.
Điều tra không toàn bộ phân thành 3 loại :
+ Điều tra chuyên đề : Là tiến hành khảo sát trên một số trong những ít những cty của tổng thể nhưng lại đi sâu nghiên
cứu nhiều khía cạnh của cty đó. Mục đích là mày mò, tìm hiểu những yếu tố ảnh hưởng đến hiện tượng kỳ lạ
nghiên cứu và phân tích. Dữ liệu của khảo sát phục vụ cho nghiên cứu và phân tích định tính, không dùng để suy rộng, không dùng để tìm
hiểu tình hình cơ bản của hiện tượng kỳ lạ, mà chỉ rút ra kết luận về bản thân những cty được khảo sát. Kết quả điều
tra chuyên đề hoàn toàn có thể được sử dụng làm cơ sở thiết kế cho một cuộc khảo sát quy mô to nhiều hơn, mang tính chất chất chất
nghiên cứu và phân tích định lượng.
Ví dụ : Điều tra điển hình một số trong những công nhân có con nhỏ, đạt kết quả sản lượng thành phầm đưa ra, một vài công
nhân cũng luôn có thể có con nhỏ nhưng đạt sản lượng thành phầm thấp. Các kết quả khảo sát chuyên đề này giúp mày mò
những yếu tố quan trọng có ảnh hưởng đến kết quả sản lượng thành phầm, trên cơ sở đó xác lập những tài liệu cần
tích lũy trong nghiên cứu và phân tích định lượng.
+ Điều tra chọn mẫu: Được thực thi bằng phương pháp lựa chọn ra một số trong những thành phần hay cty thuộc tổng thể cty
nghiên cứu và phân tích để tích lũy tài liệu thực tiễn. Loại khảo sát này được sử dụng nhiều nhất trong nghiên cứu và phân tích vì tiết kiệm chi phí
thời hạn, ngân sách và tài liệu uy tín. Dữ liệu khảo sát chọn mẫu được sử dụng để suy rộng thành những tượng trưng
chung của toàn bộ tổng thể hiện tượng kỳ lạ nghiên cứu và phân tích.
+ Điều tra trọng điểm: Là tiến hành tích lũy tài liệu trên bộ phận hầu hết nhất, triệu tập nhất trong toàn
bộ tổng thể hiện tượng kỳ lạ nghiên cứu và phân tích. Kết quả thu được từ khảo sát giúp nhận ra nhanh tình hình cơ bản của hiện
tượng nghiên cứu và phân tích, không dùng để suy rộng thành những đặc trưng chung tổng thể.

2.3.4. Hai hình thức tổ chức triển khai khảo sát thống kê
♦ Báo cáo thống kê định kỳ : là hình thức khảo sát thống kê tích lũy tài liệu về hiện tượng kỳ lạ kinh tế tài chính XH một
cách thường xuyên có định kỳ theo nội dung, phương pháp và biểu mẫu báo cáo thống kê do cơ quan có thẩm
quyền quy định.
Ví dụ: Báo cáo lệch giá, kim gạch xuất nhập khẩu, tổng chi góp vốn đầu tư tài sản cố định và thắt chặt, báo cáo kết quả thi và
kiểm tra môn học của sinh viên; báo cáo tài chính cuối thời gian tháng, thời gian ở thời gian cuối năm; báo cáo số người đi làm việc từng ngày….
Hình thức này phục vụ nguồn tài liệu thường xuyên, ổn định với ngân sách thấp nên được sử dụng rất phổ
biến.
♦ Điều tra trình độ: Là hình thức tổ chức triển khai tích lũy tài liệu thống kê về hiện tượng kỳ lạ KT-XH một cách
không thường xuyên, không định kì mà tiến hành theo một kế hoạch và phương pháp quy định riêng cho từng
lần khảo sát.
Điều tra trình độ chỉ tích lũy tài liệu vào thời kì hoặc thời gian có yêu cầu nghiên cứu và phân tích.
Ví dụ : Điều tra dân số, khảo sát gia súc, khảo sát phạm tội…
Các cuộc khảo sát trình độ trên phạm vi toàn quốc như khảo sát dân số, khảo sát tình hình kinh tế tài chính và đời sống
nông thôn, khảo sát khả năng sản xuất công nghiệp của những thành phần kinh tế tài chính ngoài quốc doanh, thường gọi là
tổng khảo sát.
Tiến hành khảo sát trình độ, người ta thường xây dựng phương án khảo sát gồm những nội dung :
– Mục đích khảo sát
– Đối tượng khảo sát : Là tổng thể những cty thuộc đối tượng người dùng nghiên cứu và phân tích hoàn toàn có thể phục vụ những tài liệu
thiết yếu khi tiến hành khảo sát.

[14]

Trần Kim Thanh.

Bài giảng Nguyên lý Thống kê kinh tế tài chính

– Đơn vị khảo sát : Là cty thuộc đối tượng người dùng khảo sát và được xác lập sẽ khảo sát thực tiễn.
– Nội dung khảo sát : xác lập rõ list những tiêu thức khảo sát.

– Biểu mẫu khảo sát và bản lý giải những ghi biểu
Ví dụ : Điều tra giá cả, khảo sát dư luận xã hội về một chủ đề nào đó (khảo sát dư luận về yếu tố tăng giá điện)…
2.3.5. Các phương pháp tích lũy tài liệu ban đầu
a) Phương pháp trực tiếp:
Theo phương pháp này người làm công tác thao tác khảo sát phải tự mình trực tiếp quan sát, phỏng vấn thực tiễn, cân,
đong, đo, đếm và tự ghi chép tài liệu.
Quan sát: Là tích lũy tài liệu bằng phương pháp quan sát những hành vi, thái độ của đối tượng người dùng quan sát trong
những trường hợp nhất định.
Ví dụ : quan sát số lượng và thái độ của hành khách tới thăm chùa Linh Ứng tại Thành Phố Thành Phố Đà Nẵng.
Phỏng vẫn trực tiếp: người phỏng vấn trực tiếp hỏi đối tượng người dùng khảo sát và tự ghi chếp tài liệu vào bản câu
hỏi hay phiểu khảo sát. Phương pháp phỏng vấn trực tiếp phải phù phù thích hợp với những cuộc khảo sát phức tạp cần thu
thập nhiều tài liệu.
Ví dụ : Trong khảo sát khảo sát năng suất cây trồng, khối lượng gia súc người khảo sát đều phải trực tiếp
phỏng vấn, đo, đếm để tích lũy tài liệu.
Ưu điểm : Thời gian phỏng vấn hoàn toàn có thể ngắn hay dài tùy thuộc vào số lượng tài liệu cần tích lũy. Nhân viên
trực tiếp phỏng vấn có Đk để lý giải một cách khá đầy đủ cặn kẽ đặt những vướng mắc rõ ràng để khai thác
thông tin và kiểm tra tài liệu trước lúc ghi chép vào phiếu khảo sát. Ưu điểm lớn số 1 là tài liệu được tích lũy
khá đầy đủ theo nội dung khảo sát và có độ đúng chuẩn không nhỏ nên thường được vận dụng phổ cập.
Nhược điểm: Phương pháp này yên cầu ngân sách lớn số 1 là ngân sách về nhân lực và thời hạn.
b) Phương pháp gián tiếp.
Theo phương pháp này người ta khảo sát tích lũy tài liệu theo những nội dung cần nghiên cứu và phân tích phải thông qua
một phương tiện đi lại trung gian như điện thoại, thư tín hoặc những chứng từ sổ sách đã ghi chép ở thời hạn trước.
Ví dụ : Điều tra cảm nhận của người tiêu dùng về thành phầm mới, khảo sát thu chi trong doanh nghiệp, khảo sát
tình hình sinh tử, khảo sát tài sản, khảo sát tình hình thu chi của những hộ mái ấm gia đình…
Ưu điểm của phương pháp này là đỡ tốn kém nhưng có nhược điểm là mức độ khá đầy đủ và đúng chuẩn không
cao nên chỉ có thể vận dụng trong những trường hợp trở ngại vất vả hoặc không còn Đk tích lũy trực tiếp.
2.3.6. Các sai số trong khảo sát thống kê và giải pháp khắc phục.
Sai số trong khảo sát thống kê là chênh lệch giữa trị số mà khảo sát thống kê tích lũy được với trị số thực
của tiêu thức ấy.
Sai số trong thống kê thường được phân thành hai loại :

+ Sai số do đăng kí ghi chép : là mọi sai số phát sinh trong quy trình khảo sát do những nguyên nhân :
– Do người được phỏng vấn không hiểu đúng vướng mắc hay cố ý vấn đáp sai
– Do phương tiện đi lại khảo sát không đúng chuẩn
+ Sai số do tính chất đại biểu : là sai số chỉ tồn tại trong khảo sát chọn mẫu do những nguyên nhân :
– Do việc chọn những cty khảo sát thiếu khách quan, thiếu khoa học
– Do bản thân việc suy rộng : nghĩa là ta chỉ tích lũy tài liệu từ một số trong những ít cty thuộc đối tượng người dùng khảo sát
rồi vị trí căn cứ kết quả khảo sát thực tiễn mà suy rộng thành những đặc trưng của tổng thể.
♦ Để hạn chế sai số cần để ý quan tâm hai giải pháp sau :
– Làm tốt công tác thao tác sẵn sàng sẵn sàng khảo sát ở toàn bộ những khâu
– Kiểm tra một cách toàn vẹn và tổng thể và theo suốt quy trình khảo sát để phát hiện và có giải pháp khắc phục kịp
thời.
2.4. Tổng hợp thống kê
2.4.1. Khái niệm
Kết quả của quy trình khảo sát thống kê chỉ cho những tài liệu thô về những đặc trưng riêng không liên quan gì đến nhau của từng cty
tổng thể. Các tài liệu này còn rời rạc, rất khó quan sát để lấy ra những nhận xét chung cho toàn bộ hiện tượng kỳ lạ nghiên
cứu và chưa thể sử dụng được vào công tác thao tác nghiên cứu và phân tích, phân tích và dự báo thống kê được.
Ví dụ : Nghiên cứu tình hình trang bị máy điều hòa không khí cho những phòng học rất chất lượng của
trường Đại học Tài chính Marketing, ở quy trình khảo sát thống kê ta có những tài liệu ban đầu như sau : Số lượng
máy, năm sản xuất, năm lắp đặt, nguồn gốc của máy, hiệu suất, hãng sản xuất, tình trạng hiện tại…Khi đó cần
vấn đáp những vướng mắc :
– Trường có bao nhiêu máy điều hòa không khí cho những lớp học rất chất lượng ?
– Mỗi phòng bao nhiêu máy ?
– Hãng sản xuất, hiệu suất ?
– Nơi sản xuất ?

[15]

Trần Kim Thanh.

Bài giảng Nguyên lý Thống kê kinh tế tài chính

Tình trạng hiện tại ?

Để có những tài liệu phản ánh chung cho toàn bộ tổng thể nghiên cứu và phân tích thì từ những thông tin riêng không liên quan gì đến nhau của từng đơn
vị toàn bộ chúng ta phải sắp xếp lại, khối mạng lưới hệ thống hóa, phân loại theo những tiêu thức cần nghiên cứu và phân tích để thấy được những đặc
trưng chung của tổng thể mẫu hay toàn bộ tổng thể nghiên cứu và phân tích. Toàn bộ những việc làm đó, người ta gọi là
tổng hợp thống kê.
Tổng hợp thống kê là tiến hành triệu tập, chỉnh lí và khối mạng lưới hệ thống hóa những tài liệu ban đầu tích lũy được trong
khảo sát thống kê của từng cty tổng thể thành tài liệu phản ánh đặc trưng chung của tổng thể nghiên cứu và phân tích.
2.4.2. Ý nghĩa và trách nhiệm của tổng hợp thống kê
+ Ý nghĩa:
Tổng hợp thống kê là quy trình thứ hai của quy trình nghiên cứu và phân tích thống kê không thể thiếu được và là cơ
sở rất quan trọng cho quy trình phân tích thống kê. Nếu toàn bộ chúng ta có một khối mạng lưới hệ thống số liệu phong phú nhưng
không tổng hợp được một cách khoa học thì không bao giờ toàn bộ chúng ta đã có được một kết luận đúng đắn, phản ảnh
đúng hiện thực xã hội.
+ Nhiệm vụ: Nhiệm vụ của quy trình này là:
– Tập trung và sắp xếp những tài liệu theo một trình tự nhất định : Thường vận dụng cho tài liệu tích lũy
được ở số ít những cty.
– Sắp xếp những cty vào những tổ nhóm theo một hay một vài tiêu thức đặc trưng và tính toán những đại lượng
thống kê đặc trưng cho tổ nhóm và toàn bộ tổng thể : Nhiệm vụ này thường gặp khi tài liệu khảo sát thu
thập được ở số lớn những cty, khối lượng tài liệu nhiều
– Trình bày tài liệu tổng hợp dưới hình thức bảng hay đồ thị thống kê.

2.5. Các loại thang đo (Scales of Measuremnt)
a) Thang đo định danh (Nominal Scale)
Là loại thang đo sử dụng cho tài liệu thuộc tính. Có thể sử dụng những tài liệu bằng số, kí tự hoặc phối hợp cả
hay để phân loại những biểu lộ của tiêu thức thuộc tính.
Ví dụ: Giới tính của chủ hộ

1. Nam
2. Nữ
Nghề nghiệp của chủ hộ
1. Công, viên chức
2. Công nhân
3. Trường hợp khác
b) Thang đo thứ bậc(Ordinal Scale)
Được sử dụng cho những tài liệu thuộc tính, nhưng tài liệu trong trường hợp này còn có quan hệ thứ bậc hơn kém,
nhưng không diễn tả được độ lớn giữa vị trí cao thấp, Một trong những số lượng. Tóm lại thang đó thứ tự gồm có cả
thông tin về biểu danh đồng thời phục vụ luôn quan hệ theo thứ tự Một trong những giá trị nhưng không đo được
khoảng chừng cách Một trong những giá trị đó.
Ví dụ: ( 1) Hãy sắp xếp nhiều chủng loại nước tùy từng mức độ sở trường (thích nhất : 1, thích nhì : 2… đến số 5)
Coca-Cola

Pepsi- Cola

Sprite

7-Up

Fanta

(2).Trong những yếu tố sau này, hãy cho biết thêm thêm mức độ quan trọng nhất, nhì, ba trong lựa chọn mua một máy
điện thoại ?
Chất lượng bắt sóng

Kiểu dáng thời trang

Nguồn gốc nguồn gốc

(3). Hoặc : Mức độ hài lòng với dịch vụ phục vụ của Mobiphone
1. Hài lòng
2. Bình thường
3. Không hài lòng
c) Thang đo khoảng chừng (Interval Scale)
Là loại thang đo có tầm khoảng chừng cách đều nhau và được sử dụng cho những tài liệu định lượng, giúp ta đo lường
mức độ khác lạ Một trong những thứ bậc, thông thường thang đo khoảng chừng là một dãy số những chữ số liên tục đều đặn từ
1 đến 5 hoặc 1 đến 7, từ là 1 đến 10. Dãy số này còn có hai cực ở hai đầu thể hiện hai trạng thái đối nghịch nhau.
Ví dụ: Câu hỏi khảo sát về những yếu tố ảnh hưởng đến kĩ năng bỏ học của học viên
Hãy vấn đáp những vướng mắc sau bằng phương pháp ghi lại x vào những ô mà những bạn cho là thích hợp nhất cho mức độ
đồng ý hay là khước từ theo ý kiến thành viên những bạn

[16]

Trần Kim Thanh.

Bài giảng Nguyên lý Thống kê kinh tế tài chính

Rất khước từ
Không đồng ý
Không ý kiến
1
2
3
Nhân tố kinh tế tài chính hộ mái ấm gia đình
1.
Kinh tế mái ấm gia đình trở ngại vất vả nên phải bỏ học
2.
Phải nghỉ học để đi làm việc phụ giúp bố mẹ

3.
Thường phải đi làm việc thuê kiếm tiền phụ giúp mái ấm gia đình
trong lúc đi học
4.
Làm nhiều việc phụ giúp mái ấm gia đình thiếu thời hạn học tập
Điều kiện hạ tầng, giao thông vận tải lối đi bộ đi lại
5.
Khoảng cách đi từ nhà đến trường quá xa nên bỏ học
6.
Cơ sở vật chất của trường thiếu thốn nên không thích
học

1


Đồng ý
4
2


3


4




1


2


3


4

Rất đồng ý
5
5



5

d) Thang đo tỉ lệ (Ratio Scale)
Đây là thang đo dùng cho tài liệu số lượng. Thang đo tỉ lệ có khá đầy đủ những đặc tính của thang đo khoảng chừng, ngoài ra
nó còn tồn tại trị số “ 0 ” thật. Đây là loại thang đo cao nhất trong nhiều chủng loại thang đo.
Từ bốn dạng thang đo trên ta phân ra hai loại biến. Biến định tính là biến chứa những giá trị quan sát ở dạng thang
đo biểu danh và thứ tự. Còn biến định lượng là biến chứa những giá trị có dạng thang đo khoảng chừng cách và tỉ lệ.
2.6. Phân tích thống kê.
2.6.1. Khái niệm về phân tích thống kê
Là việc nghiên cứu và phân tích nêu lên một cách tổng hợp bản chất và tính quy luật của hiện tượng kỳ lạ trong Đk lịch
sử nhất định qua biểu lộ bằng số lượng là hầu hết. Phân tích thống kê là quy trình ở đầu cuối của quy trình
nghiên cứu và phân tích thống kê.
2.6.2. Ý nghĩa trách nhiệm phân tích thống kê
Phân tích thống kê là vị trí căn cứ vào tài liệu tổng hợp thống kê để:
– Xem xét mối liên hệ của những nguyên nhân đến kết quả của hiện tượng kỳ lạ nghiên cứu và phân tích.
– Rút ra Xu thế vận động, quy luật vận động của hiện tượng kỳ lạ nghiên cứu và phân tích.
– Dự báo quy mô, khối lượng hoặc khunh hướng vận động của hiện tượng kỳ lạ nghiên cứu và phân tích trong tương lai,…
Phân tích thống kê liên hệ mật thiết với những quy trình khảo sát và tổng hợp thống kê, chỉ có nhờ vào cơ sở
tài liệu khảo sát phong phú, đúng chuẩn, kết quả tổng hợp một cách khoa học thì phân tích thống kê mới có khả
năng rút ra được những kết quả đúng đắn, nếu không dù phương pháp phân tích có khoa học, tân tiến như vậy
nào kết quả cũng tiếp tục bị hạn chế, thậm chí còn không còn mức giá trị và còn tồn tại thể xuyên tạc thực sự.
Các trách nhiệm này của phân tích thống kê có liên hệ mật thiết và không tách rời nhau trong mọi trường hợp
phân tích thống kê. Trước khi tiến hành phân tích phải lấy đề cương phân tích, trong số đó nêu rõ mục tiêu
(trách nhiệm) phân tích, nội dung phân tích, công tác thao tác kiểm tra, nhìn nhận tài liệu dùng phân tích, những chỉ tiêu và
phương pháp phân tích, sau khi phân tích phải lập báo cáo phân tích, trong dố nêu những số liệu thiết yếu, những lời
phản hồi và những kiến nghị rõ ràng…
Ví dụ : Bảng sau là vận tốc tăng giá trị sản xuất ngành công nghiệp của Việt Nam qua trong năm :

Chỉ tiêu/ Năm
Toàn ngành
1. Khu vực doanh nghiệp Nhà nước
– Trung ương
– Địa phương
2. Khu vực ngoài Nhà nước
3. Khu vực có vốn góp vốn đầu tư quốc tế

2002
14,8
12,5
12,1
13,3
18,3
15,2

2003
16,8
11,9
16,2
3,5
23,3
18,0

2004
16,6
11,9
14,68
5,6
22,3

17,4

2005
17,1
7,2
12,4
-5,2
25,4
21,2

2006
16,8
5,8
8,9
-2,9
25,7
19,9

2007
16,7
5,0
6,8
-0,7
24,7
19,7

(ĐVT : %)
2008
13,9
2,7

4,8
-4,5
19,8
16,9

2009
7,6
1,6
4,1
-7,7
10,1
9,2

Nguồn : Thời báo kinh tế tài chính Việt Nam : Kinh tế 2009 – 2010 Việt Nam và toàn thế giới Tr. 74
Bảng số liệu trên đã cho toàn bộ chúng ta biết giá trị sản xuất nền công nghiệp Việt Nam trong trong năm thời điểm đầu thế kỷ 21 tăng
nhanh. Trong số đó khu vực ngoài Nhà nước tăng nhanh nhất có thể, tiếp theo đó là khu vực có vốn góp vốn đầu tư quốc tế. Khối
những doanh nghiệp Nhà nước tăng chậm hơn hết. Đặc biệt là những doanh nghiệp Nhà nước địa phương có vận tốc
tăng là âm từ thời điểm năm 2005 đến năm 2009. Lý do đó đó là vì quy đổi từ sở hữu Nhà nước sang khu vực kinh tế tài chính
ngoài Nhà nước dưới hình thức « Công ty Cp » .
2.6.3. Các bước tiến hành phân tích thống kê
2.6.3.1. Xác định trách nhiệm rõ ràng của phân tích thống kê
Là xác lập mục tiêu yêu cầu, những yếu tố cần khi tiến hành phân tích mới hoàn toàn có thể quyết định hành động được cần
tích lũy những tài liệu nào, tích lũy từ đâu, chọn chỉ tiêu nào để phân tích và phân tích bằng những phương
pháp nào. Thực ra để thỏa mãn nhu cầu được yêu cầu của quy trình nghiên cứu và phân tích thống kê thì trách nhiệm của phân tích
thống kê đã được xác lập ngay từ khi để kế hoạch khảo sát và tổng hợp vì có như vậy những tài liệu khảo sát, tổng

[17]

Trần Kim Thanh.

Bài giảng Nguyên lý Thống kê kinh tế tài chính

hợp mới thỏa mãn nhu cầu được yêu cầu của phân tich, tuy vậy khi bước vào quy trình phân tích vẫn cần nhắc lại và cụ
thể hóa hơn thế nữa trách nhiệm của phân tích, trong lúc phân tích phải xoay quanh trách nhiệm đưa ra, tránh khỏi việc
tính toán lan man những chỉ tiêu không thiết yếu, làm mất đi thời hạn mà không đạt kết quả cao.
2.6.3.2. Lựa chọn nhìn nhận tài liệu dùng để phân tích.
Trong thực tiễn muốn tiến hành phân tích thống kê phải dùng một khối lượng rất rộng những tài liệu, những tài
liệu này được tích lũy từ thật nhiều nguồn rất khác nhau cho nên vì thế trước lúc sử dụng nên phải có sự lựa chọn và nhìn nhận
tài liệu một cách khá đầy đủ. Khi nhìn nhận tài liệu rõ ràng, phải xem xét những mặt sau :
– Tài liệu tích lũy có đảm bảo đúng chuẩn, khá đầy đủ, kịp thời, phương pháp tích lũy có khoa học không ?
– Tính khoa học và việc phục vụ mục tiêu nghiên cứu và phân tích của yếu tố chỉnh lí và phân tổ của tài liệu.
– Phương pháp tính toán những cụ ông cụ bà thể, những phương pháp này còn có nhất quán với những phương pháp của thống
kê không ?
– Khi nhìn nhận những tài liệu tích lũy bằng khảo sát không toàn bộ (khảo sát chọn mẫu…) thì nên để ý quan tâm đến
tính đại diện thay mặt thay mặt của số cty được chọn để khảo sát thực tiễn.
Việc lựa chọn, nhìn nhận tài liệu dùng để phân tích là việc làm quan trọng rất thiết yếu để đảm bảo tính
đúng chuẩn và sức thuyết phục của những kết luận thống kê.
2.6.3.3. Xác định những phương pháp và những chỉ tiêu phân tích
Thống kê học vận dụng nhiều phương pháp rất khác nhau trong phân tích, mỗi phương pháp có một tác
dụng riêng do đó trong phân tích, tùy từng trách nhiệm nghiên cứu và phân tích, tùy từng tính chất và điểm lưu ý của hiện tượng kỳ lạ
nghiên cứu và phân tích mà sử dụng những phương pháp phân tích rất khác nhau cho những hiện tượng kỳ lạ rất khác nhau sao cho tác dụng
của từng phương pháp phát huy được một cách khá đầy đủ nhất.
Vấn đề xác lập chỉ tiêu phân tích cũng là yếu tố quá quan trọng vì biểu lộ ở đầu cuối của bản chất về
tính quy luật của hiện tượng kỳ lạ là những chỉ tiêu và số liệu thống kê, do đó trong phân tích cần nhờ vào mục tiêu và
trách nhiệm phân tích mà xác lập chỉ tiêu phân tích, khi lựa chọn xác lập cần lưu ý :
– Các chỉ tiêu phải là những chỉ tiêu quan trọng nhất hoàn toàn có thể phản ánh đúng đắn và triệu tập nhất những
điểm lưu ý, tính chất, những mối liên hệ cơ bản của hiện tượng kỳ lạ.
– Các chỉ tiêu nên phải có sự liên hệ với nhau, nhờ vào những phương trình kinh tế tài chính để xác lập khối mạng lưới hệ thống chỉ tiêu
nhằm mục đích phân tích được thâm thúy và toàn vẹn và tổng thể hiện tượng kỳ lạ nghiên cứu và phân tích.

2.6.3.4. So sánh so sánh những chỉ tiêu
Mỗi chỉ tiêu thống kê chỉ phản ánh một mặt nào đó của hiện tượng kỳ lạ nghiên cứu và phân tích, do đó khi phân tích thống
kê cần so sánh, so sánh những chỉ tiêu với nhau. Qua so sánh so sánh mới hoàn toàn có thể thấy rõ được những điểm lưu ý và
bản chất của hiện tượng kỳ lạ nghiên cứu và phân tích, mới phát hiện được nhiều yếu tố có ý nghĩa, vạch rõ được nguyên nhân
tăng trưởng của hiện tượng kỳ lạ, những yếu tố tồn tại, những kĩ năng tiềm tàng trong nội bộ hiện tượng kỳ lạ… từ đó mới hoàn toàn có thể
rút ra được những kết luận thâm thúy, đúng chuẩn.
Ví dụ: Khi phân tích tình hình sản xuất ở một xí nghiệp bưu điện trong tháng nào đó, rõ ràng ta phải tiến
hành so sánh so sánh sản lượng thực tiễn tháng này với sản lượng thực tiễn tháng trước, nhưng nếu chỉ số so sánh
như vậy thì chưa đủ, chưa thể thấy rõ được sản xuất của xí nghiệp như vậy tốt hay xấu chính bới sản lượng của xí
nghiệp bưu điện thường dịch chuyển do nhiều nhu yếu khách quan, hoàn toàn có thể sản lượng của tháng này so với tháng
trước tăng rất cao nhưng tình hình sản xuất thực tiễn là không tăng trưởng do đó để sở hữu những kết luận thâm thúy và
toàn vẹn và tổng thể ta còn cần so sánh với những chỉ tiêu về năng suất lao động, chất lượng thành phầm…
Trong so sánh so sánh cần lưu ý phải đảm bảo tính chất hoàn toàn có thể so sánh được Một trong những chỉ tiêu thống kế.
Nếu những chỉ tiêu không còn khá đầy đủ tính chất so sánh thì nên phải tiến hành kiểm soát và điều chỉnh, tính toán lại cho chúng trở
thành so sánh được.
2.6.3.5. Rút ra kết luận và đề xuất kiến nghị kiến nghị
Đây là yếu tố thể hiện triệu tập thành với chủ quả của toàn bộ công tác thao tác nghiên cứu và phân tích thống kê chính bới phân tích thống
kê ở đầu cuối phải đi tới kết luận đúng chuẩn và khoa học về bản chất và tính quy luật của hiện tượng kỳ lạ, đồng thời
phải hoàn toàn có thể Dự kiến được mức độ tăng trưởng của hiện tượng kỳ lạ và đưa ra được những kiến nghị thực tiễn.
Những kết luận rút ra phải đúng chuẩn và có khoa học, tuyệt đối tránh những kết luận rút ra từ sự
suy đoán chủ quan. Các kiến nghị đề xuất kiến nghị phải nhằm mục đích xử lý và xử lý những yếu tố thúc đẩy sự tăng trưởng phù thích hợp với quy
luật tăng trưởng của hiện tượng kỳ lạ, nhằm mục đích tăng cường tăng cấp cải tiến quản lí, đồng thời những kiến nghị, đề xuất kiến nghị này phải có
ý nghĩa thiết thực, phù phù thích hợp với tình hình thực tiễn và những kĩ năng thực thi được.
*******************

[18]

Trần Kim Thanh.

Bài giảng Nguyên lý Thống kê kinh tế tài chính
Chương 3. PHÂN TỔ THỐNG KÊ

Tổng hợp thống kê hay nói cách khác đó đó đó là phân tổ thống kê bằng phương pháp tóm tắt những tài liệu.
tin tức ban đầu có tính rời rạc, tài liệu lộn xộn, không theo một trật tự nào và hoàn toàn có thể quá nhiều, nếu
nhìn vào đây toàn bộ chúng ta không thể phát hiện được điều gì để phục vụ cho quy trình nghiên cứu và phân tích. Do đó, toàn bộ chúng ta
nên phải trình diễn một cách có khối mạng lưới hệ thống với hai mục tiêu là làm cho bảng tài liệu gọn lại, hai là thể hiện tính
chất của nội dung nghiên cứu và phân tích.
Chương này giúp sinh viên biết phương pháp tóm tắt tài liệu lại cho ngăn nắp hơn, để tài liệu trở nên dễ nhìn, dễ
hiểu và dễ quản lí hơn.
3.1. Khái niệm, ý nghĩa và trách nhiệm của phân tổ thống kê
3.1.1. Khái niệm
Phân tổ thống kê là phân loại tổng thể nghiên cứu và phân tích thành những tổ có tính chất rất khác nhau nhờ vào một trong những hay
một vài tiêu thức nào đó.
Ví dụ 3.1 : Với bảng số liệu trong ví dụ 2.1 (Điều tra về tuổi nghề và năng suất lao động trong tháng 10/2010
của 15 công nhân của phân xưởng A Công ty VLC), theo tiêu thức phân tổ (tiêu thức nguyên nhân) là tuổi nghề,
tiêu thức kết quả là năng suất lao động, ta phân tổ như sau :
Tên công nhân
A12
A13
A14
A5
Tổng số tổ 1
Bình quân tổ 1
A2
A3
A15
A11
A4
A1

A7
A6
Tổng số tổ 2
Bình quân tổ 2
A8
A9
A10
Tổng số tổ 3
Bình quân tổ 3
Tổng số chung
Bình quân chung

Tuổi nghề
5
9
12
15
41
10,25
16
18
20
21
22
25
28
30
180
22,5
32

33
35
100
33,33
321
21,4

Năng suất lao động(Tr.đ/người/tháng)
12
24
22
28
86
21,5
28
24
25
24
30
24
29
28
212
26,5
27
23
25
75
25
373

24,87

Bảng 3.1. Phân tổ nghiên cứu và phân tích quan hệ giữa tuổi nghề với năng suất lao động của 15 công nhân phân
xưởng A công ty VLC
Ta có bảng kết quả phân tổ như sau :
Tổ
1
2
3
Chung

Tuổi nghề
≤ 15
16 đến 30
> 30

Số lao động
4
8
3
15

Tuổi nghề trung bình
10,25
22,50
33,33
21,40

Năng suất lao động(Trđ/người/tháng)
21,50

26,50
25,00
24,87

Bảng 3.1. Nghiên cứu quan hệ giữa tuổi nghề với năng suất lao động của công ty VLC tháng 10 năm 2010.
Ví dụ 3.2: Phân tổ 80 em sinh viên trong lớp Quản trị marketing thương mại theo tiêu thức giới tính.
Chỉ tiêu
Nam
Nữ
Tổng

Bảng 3.3
Số lượng
(sinh viên)
50
30
80

Tỷ lệ
(%)
62.5%
37.5%
100%

Khi phân tổ thống kê, những cty tổng thể được
tập hợp vào một trong những số trong những tổ, Một trong những tổ lại sở hữu sự khác
nhau về tính chất chất. còn trong phạm vi mỗi tổ, những
cty có cùng (hoặc gần tương tự nhau) về tính chất chất
theo tiêu thức được sử dụng làm vị trí căn cứ phân tổ

3.1.2. Ý nghĩa

[19]

Trần Kim Thanh.

Bài giảng Nguyên lý Thống kê kinh tế tài chính

– Phân tổ là phương pháp cơ bản để tổng hợp thống kê nhằm mục đích đã có được những tài liệu thích hợp cho những mục
đích nghiên cứu và phân tích rất khác nhau
– Phân tổ nhằm mục đích khối mạng lưới hệ thống hóa một cách khoa học những tài liệu khảo sát, tổng hợp.
– Phân tổ thống kê là một phương pháp quan trọng để phân tích thống kê.
3.1.3. Nhiệm vụ của phân tổ thống kê
Muốn phản ánh được bản chất và quy luật tăng trưởng của hiện tượng kỳ lạ phải nêu được đặc trưng của từng loại
hình của từng bộ phận cấu thành hiện tượng kỳ lạ phức tạp, nhìn nhận vai trò của mỗi bộ phận, nêu lên mối
quan hệ của những bộ phận, từ đó mới nhận thức được những đặc trưng của mỗi tổng thể hiện tượng kỳ lạ nghiên cứu và phân tích. Như
vậy phân tổ thống kê có trách nhiệm :
– Phân chia nhiều chủng quy mô kinh tế tài chính- xã hội của hiện tượng kỳ lạ nghiên cứu và phân tích
– Biểu hiện kết cấu của hiện tượng kỳ lạ nghiên cứu và phân tích
– Biểu hiện quan hệ Một trong những tiêu thức.
3.1.4. Quá trình phân tổ thống kê (phương pháp phân tổ)
Hiện nay công nghệ tiên tiến và phát triển tin học khá tăng trưởng, người ta đã lập trình và vận dụng những chương trình máy tính
đưa vào ứng dụng trong nghiên cứu và phân tích và phục vụ sản xuất. Về phân tổ thống kê đã và đang sẵn có nhiều chương trình
máy tính chuyên cho sử dụng số liệu thống kê đã thực thi. Ví dụ STATGRAF, EVIEW, SPSS và EXCEL…
Nhưng, đó chỉ là việc làm đơn thuần mà máy tính thực thi, còn mục tiêu phân tổ của toàn bộ chúng ta để làm gì, chia
làm bao nhiêu tổ… Máy tính không thể thực thi được, vì vậy người làm công tác thao tác trình độ thống kê hoặc
vận dụng thống kê làm công cụ quản lí xã hội và kinh tế tài chính cần nắm vững, hiểu được những việc làm của phân tổ
thống kê. Quá trình phân tổ thống kê gồm tiến trình :
Bước 1 : Chọn tiêu thức phân tổ

Bước 2 : Xác định số tổ và phạm vi biến thiên của từng tổ
Bước 3 : Lựa chọn những chỉ tiêu lý giải và sắp xếp những cty vào những tổ tương ứng.
3.2. Lựa chọn tiêu thức phân tổ
Tiêu thức phân tổ là tiêu thức được lựa chọn làm vị trí căn cứ để tiến hành phân tổ.
♦ Lý do của việc lựa chọn tiêu thức phân tổ : Mỗi cty tổng thể có nhiều tiêu thức phân tổ rất khác nhau, mỗi
tiêu thức phản ánh điểm lưu ý rất khác nhau. Có tiêu thức khi được chọn làm vị trí căn cứ phân tố sẽ hỗ trợ ta hiểu được
tính chất của hiện tượng kỳ lạ, nhưng cũng luôn có thể có những tiêu thức khi chọn làm tiêu thức phân tổ không những không
phục vụ được mục tiêu nghiên cứu và phân tích mà còn làm ta hiểu sai lệch hiện tượng kỳ lạ nghiên cứu và phân tích, dẫn đến nhận xét đánh
giá rất khác nhau về thực tiễn của hiện tượng kỳ lạ.
Ví dụ 3.3: Nghiên cứu kết quả học tập của sinh viên một lớp, trường Đại học Tài chính Marketing năm
học 2011- 2012
– Nếu chọn tiêu thức phân tổ là thời hạn tự học thì ta có kết quả như bảng 3.3
Bảng 3.3: Phân tổ số sinh viên của lớp theo số giờ tự học trong thời gian ngày
Số giờ tự học /ngày(giờ)
0
1
2
3
4
5
Tổng cộng

Số sinh viên (người)
3
6
18
25
12
10
74

Tỷ lệ %
4.05
8.11
24.32
33.78
16.22
13.51
100

Kết quả phân tổ ở bảng 3.4 ta
thấy số sinh viên sử dụng thời
gian học ở trong nhà từ 2-3 giờ/ngày
chiếm hơn 58% chứ chưa cho
biết kết quả học tập của sinh
viên ra làm sao

– Nếu chọn tiêu thức phân tổ là yếu tố thi trung bình những môn thi trong năm của một sinh viên thì mới thể hiện
kết quả học tập của sinh viên( bảng 3.4)
Bảng 3.4: Phân tổ số sinh viên của lớp theo điểm thi trung bình
Điểm thi trung bình 1 sinh
viên (điểm)
Dưới 5.0
Từ 5.0 đến 6.9
Từ 7.0 đến 8.9
Từ 9.0 trở lên
Tổng cộng

Số sinh viên
(người)

9
42
21
2
74

Tỷ lệ %
12.16
56.76
28.38
2.70
100

Kết quả phân tổ ở bảng 3.3 cho biết thêm thêm
sinh có điểm thi đạt điểm từ 5 trở
lên chiếm 87.84% trong số đó có
31.08% khá giỏi, chứng tỏ kết quả
học tập của lớp này rất tốt.

♦ Căn cứ để xác lập đúng tiêu thức phân tổ :
– Trước hết phải nhờ vào phân tích lí thuyết để lựa chọn tiêu thức thích hợp phục vụ được mục tiêu nghiên
cứu.

[20]

Trần Kim Thanh.

Bài giảng Nguyên lý Thống kê kinh tế tài chính

– Tiêu thức bản chất là tiêu thức nêu rõ bản chất của hiện tượng kỳ lạ, phản ánh đặc trưng cơ bản của hiện tượng kỳ lạ
trong Đk thời hạn và khu vực rõ ràng.
Chắng hạn : Điểm thi là tiêu thức phản ánh bản chất kết quả học tập của sinh viên, chứ thời hạn tự học chỉ
phản ánh một phần nguyên nhân của kết quả học tập của sinh viên.
Bản chất của hiện tượng kỳ lạ hoàn toàn có thể được phản ánh qua nhiều tiêu thức rất khác nhau, vì vậy tùy thuộc vào mục tiêu
nghiên cứu và phân tích mà dùng lí thuyết kinh tế tài chính- xã hội để lựa chọn ra tiêu thức bản chất nhất.
– Căn cứ vào Đk rõ ràng (muốn nói tới thời hạn và không khí) của hiện tượng kỳ lạ để chọn tiêu thức phân
tổ thích hợp.
Cùng một hiện tượng kỳ lạ nhưng ở những Đk lịch sử rất khác nhau thì tiêu thức phân tổ cũng mang ý nghĩa
rất khác nhau. Nếu chỉ dùng một tiêu thức phân tổ chung cho mọi trường hợp thì trong Đk này hoàn toàn có thể giúp ta
nghiên cứu và phân tích đúng chuẩn, nhưng ở Đk khác lại không còn công dụng.
Theo ví dụ trên kết quả học tập của sinh viên : Khi sinh viên còn đang học tại trường thì tiêu thức phản ánh
đúng đắn nhất kết quả học tập là yếu tố thi trung bình ; Khi sinh viên đã thao tác thì điểm thi lại không phản ánh
đúng bản chất của kết quả thao tác.
3.3. Xác định số tổ thiết yếu và khoảng chừng cách tổ
Số tổ được xác lập tùy thuộc vào tiêu thức thuộc tính (tài liệu định tính) hay tiêu thức số lượng (tài liệu
định lượng)
3.3.1.Phân tổ theo tiêu thức thuộc tính
+ Tiêu thức thuộc tính có một vài biểu lộ.
Ví dụ 3.4: Phân tổ tai nạn không mong muốn giao thông vận tải lối đi bộ theo giới tính: Nam, nữ có hai biểu lộ.
Hay phân tổ diện tích s quy hoạnh trồng lúa trong năm theo thời vụ gieo trồng: vụ đông xuân, vụ mùa
Trong trương hợp này, việc chia hiện tượng kỳ lạ làm bao nhiêu tổ khá đơn thuần và giản dị, thông thường cứ mỗi biểu
hiện của tiêu thức thuộc tính hoàn toàn có thể phân thành một tổ.
+ Tiêu thức thuộc tính có nhiều biểu lộ
Ví dụ 3.5: Phân tổ tai nạn không mong muốn giao thông vận tải lối đi bộ theo nghề nghiệp : Công nhân, nông dân, y sỹ, dược sỹ, nhà báo….Khi
đó người ta thường xem xét ghép những biểu lộ gần tương tự nhau về tính chất chất, giá trị sử dụng thành một số trong những tổ
thích hợp sao cho việc nhận thức hiện tượng kỳ lạ được thuận tiện nhất.
Ví dụ 3.6: Phân loại cây trồng : lúa ngô, khoai, sắn, cà chua, bắp cải, xà lách…..
Nếu cứ coi mỗi quy mô là một tổ thì số tổ sẽ quá nhiều, hơn thế nữa chưa chắc nhiều chủng quy mô đã rất khác nhau
về chất. Cụ thể ngô, khoai, sắn là cây hoa màu dùng làm lương thực.

Trong những trường hợp này, người ta thường ghép một số trong những quy mô nhỏ vào cùng một tổ theo nguyên
tắc : “Các nhớm ghép lại với nhau phải giống nhau hoặc gần tương tự nhau về tính chất chất nào đó hay ý nghĩa kinh
tế “.
Trong thực tiễn, thường tiến hành những bảng phân loại khuôn khổ thống nhất do những cty Nhà nước ban
hành, nhằm mục đích đảm bảo sự thống nhất và tiện lợi.
3.3.2. Phân tổ theo tiêu thức số lượng
a. Phân tổ không còn tầm khoảng chừng cách
Trong trường hợp số lượng biến của tiêu thức phân tổ và lượng biến biến thiên không nhiều nếu không muốn nói là rất ít. Trong trường
hợp này, thường cứ mỗi trị số ứng với một tổ.
Ví dụ 3.7: Nghiên cứu tình hình sinh đẻ có kế hoạch của một địa phương H, phân tổ số phụ nữ theo số lần
sinh con như sau: Bảng 3.4 : Phân tô số phụ nữ của địa phương H theo số lần sinh con
Số lần sinh con (con)
0
1
2
3
4
Tổng

Số phụ nữ (người)
12
52
75
38
10
187

Tỉ lệ %
6,42
27,81

40,11
20,32
5,35
100

b. Phân tổ có tầm khoảng chừng cách tổ.
Trong trường hợp lượng biến của tiêu thức biến thiên nhiều và số lượng biến của tiêu thức lớn.
Ví dụ 3.8 : Phân tổ dân số theo độ tuổi, phân tổ công nhân theo bậc thợ, phân tổ giảng viên theo thâm niên…
Ta không thể thực hiên in như trường hợp trên, vì nếu tương ứng vói mỗi trị số hình thành là một tổ thì
số tổ sẽ quá nhiều và người nghiên cứu và phân tích sẽ khó quan sát và thấy rõ sự rất khác nhau Một trong những tổ. Trong trường hợp
này ta phân tổ có tầm khoảng chừng cách tổ, mỗi tổ có số lượng giới hạn dưới và số lượng giới hạn trên.
– Giới hạn dưới của môi tổ : là lượng biến nhỏ nhất làm cho tổ đó hình thành.
– Giới hạn trên của mỗi tổ : là lượng biến lớn số 1 của tổ đó, nếu vượt quá dưới hạn này sẽ làm phát sinh tổ mới.

[21]

Trần Kim Thanh.

Bài giảng Nguyên lý Thống kê kinh tế tài chính

Tùy theo mục tiêu nghiên cứu và phân tích mà người ta phân loại ra làm hai loại : phân tổ có tầm khoảng chừng cách tổ đều và
phân tổ có tầm khoảng chừng cách tổ không đều.
♦ Phân tổ có tầm khoảng chừng cách tổ đều: là phân tổ có tầm khoảng chừng cách tổ bằng nhau. Thông thường nếu chỉ với mục
đích nghiên cứu và phân tích phân phối của tồng thể hoặc làm cho bảng thống kê gọn lại thì thường dùng phương pháp này.
+ Trường hợp đối lượng biến biến thiên liên tục: là loại lượng biến mà trị số của nó lấp kín một khoảng chừng (lượng
biến nhận những giá trị nguyên và giá trị thập phân)
– Xác định số tổ (Number of classes) : trong thực tiễn số tổ k được xác lập hầu hết nhờ vào kinh nghệm và tùy
theo điểm lưu ý của hiện tượng kỳ lạ nghiên cứu và phân tích. Ngoài ra ta hoàn toàn có thể tìm hiểu thêm xác lập số tỏ bằng công thức sau :
 3 2.n , khi 3 2.n  *


k  3
 2.n   1, khi 3 2.n  *

 
x  xmin
– Xác định khoảng chừng cách tổ :
h  max
k
xmax : lượng biến lớn số 1 của tiêu thức phân tổ ; xmin : lượng biến nhỏ nhất

k : số tổ định chia ; n : số quan sát
– Quy ước phân tổ :
* Giới hạn trên và số lượng giới hạn dưới của hai tổ tiếp theo đó trùng nhau
* Quan sát có đúng lượng biến bằng số lượng giới hạn trên của tổ nào đó thì cty này được xếp vào tổ tiếp theo đó.
Ví dụ 3.9: Lượng vốn góp vốn đầu tư (triệu USD) của mười doanh nghiệp quốc tế góp vốn đầu tư vào thành phố Thành Phố Thành Phố Đà Nẵng
như sau : 1 ; 2,3 ; 4,6 ; 7 ; 9 ; 3,1 ; 8,3 ; 2 ; 5,1 ; 7,9.
Xác định số tổ : k=(2.10)1/3 = 2,71. Vậy ta hoàn toàn có thể phân làm 3 tổ với mức chừng cách tổ như sau :
9−1
h = 3 = 2,67
Bảng 3.5: Phân tổ số doanh nghiệp theo mức vốn góp vốn đầu tư
Mức vốn (triệu USD)
1- 3,67
3,67 – 6,34
6,34 – 9

Số doanh nghiệp
4
2
4

+ Trường hợp riêng với lượng biến thiên rời rạc: là loại lượng biến chỉ nhận một số trong những không thật đếm được những trị
số cách rời nhau (thường là lượng biến chỉ nhận những giá trị nguyên)
– Xác định khoảng chừng cách tổ: h 

( xmax  xmin )  (k  1)
k

– Quy ước tổ : Trường hợp phân tổ theo tiêu thức số lượng rời rạc thì số lượng giới hạn trên và số lượng giới hạn dưới của hai tổ
tiếp theo đó nhau không được trùng nhau.
Ví dụ 3.10: Tuổi nghề của 20 giảng viên trong một trường ĐH được cho như sau :
8
2

5
3

7
6

4
5

9
11

10
17

25

1

28
20

12
5

15
2

Xác định số tổ k = (2 x 20)1/3 = 3,42. Vậy ta hoàn toàn có thể phân làm 4 tổ với mức chừng cách tổ như sau :
28 − 1 − (4 − 1)
ℎ=
=6
4
Kết quả phân tổ : Bảng 3.6: Phân tổ số giảng viên theo tuổi nghề
Tuồi nghề (năm)
1–7
8 – 14
15 – 21
22 – 28

Số giảng viên
10
5
3
2

♦ Phân tổ có tầm khoảng chừng cách tổ không đều

Được vận dụng khi số lượng biến của tiêu thức biến thiên không đều đặn, hoặc khi mục tiêu nghiên cứu và phân tích chỉ
nhằm mục đích nhìn nhận hiện tượng kỳ lạ về quy mô, mức độ của nhiều chủng loại theo tiêu chuẩn đã đưa ra.
Ví dụ: So sánh quy mô số công nhân của 2 doanh nghiệp cùng sản xuất một loại thành phầm (số công nhân
của mỗi phân xưởng sản xuất có đều nhau không ?)
Hãy so sánh quy mô sinh viên của 2 trường (so sánh xem số sinh viên của mỗi khoa có đều nhau không ?)
♦ Phân tổ mở: là phân tổ mà tổ thứ nhất không còn số lượng giới hạn dưới, tổ ở đầu cuối không còn số lượng giới hạn trên, những tổ
còn sót lại hoàn toàn có thể có tầm khoảng chừng cách tổ đều hoặc không đều.
Lý do của phân tổ mở là lượng biến nhỏ không bình thường hoặc lớn không bình thường và tránh việc hình thành quá
nhiều tổ.

[22]

Trần Kim Thanh.

Bài giảng Nguyên lý Thống kê kinh tế tài chính

Khi tính toán riêng với tài liệu phân tổ mở, người ta quy ước lấy khoảng chừng cách tổ của tổ mở bằng với mức chừng
cách tổ của tổ nào đứng gần nó nhất.
Ví dụ 3.11: Bảng 3.7: Phân tổ những doanh nghiệp tư nhân tỉnh Kon Tum theo lệch giá
Doanh thu (triệu đồng)
< 1000
1000 – 2000
2000 – 3000
3000 – 4000
Tổng

Số DNTN
3
8

14
5
30

3.4. Xác định những chỉ tiêu lý giải
Các chỉ tiêu lý giải là những chỉ tiêu dùng để nói rõ điểm lưu ý của những tổ cũng như toàn bộ tổng thể.
Chẳng hạn: Phân tổ những hộ trồng bời lời ở Kon Tum theo năng suất : Các chỉ tiêu lý giải là diện tích s quy hoạnh
trồng bời lời, sản lượng bời lởi/ha, ngân sách trung bình/ha (ngân sách phân bón, ngân sách đào hố, ngân sách làm cỏ,…) của
mỗi nhóm.
♦ Ý nghĩa: Chỉ tiêu lý giải có vai trò quan trọng trong phân tổ vì :
– Cho biết rõ đặc trưng của từng tổ và toàn bộ tổng thề ;
– Làm vị trí căn cứ để so sánh những tổ với nhau và tính một số trong những chỉ tiêu phân tích khác.
♦ Cơ sở chọn đúng những chỉ tiêu lý giải
– Căn cứ vào mục tiêu nghiên cứu và phân tích
Cũng theo ví dụ trên:
+ Nếu mục tiêu nghiên cứu và phân tích là ảnh hưởng của những giải pháp canh tác đến năng suất bời lời, thì những chỉ tiêu giải
thích sẽ là: tổng lượng phân bón (loại phân, lượng phân), phương pháp trồng và chăm sóc (nhờ vào kinh nghiệm tay nghề
bản thân, nhờ vào sách – báo), theo phía dẫn của hội khuyến nông xã..)…
+ Nếu mục tiêu nghiên cứu và phân tích là quy mô sản xuất thì những chỉ tiêu lý giải là sản lượng trung bình/ha, giá trị sản
lượng, diện tích s quy hoạnh cho thành phầm, diện tích s quy hoạnh trồng mới, lao động, tài sản cố định và thắt chặt, vốn.
– Các chỉ tiêu lý giải phải liên quan ngặt nghèo đến tiêu thức phân tổ.
Theo ví dụ trên nếu tăng năng suất bời lời là tiêu thức phân tổ, thì những chỉ tiêu lý giải phải có mối
liên hệ ngặt nghèo đến nó.
3.5. Trình bày kết quả tổng hợp tài liệu khảo sát qua phân tổ thống kê
3.5.1. Bảng thống kê
♦ Khái niệm: bảng thống kê là hình thức biểu mẫu thông dụng nhất, được thiết kế với một số trong những cột, một số trong những hàng
để trình diễn những kết quả tổng hợp số liệu thống kê theo từng nội dung riêng không liên quan gì đến nhau nhằm mục đích phục vụ cho yêu cầu của
quy trình ngiên cứu thống kê.
♦ Cấu thành bảng thống kê
– Về hình thức: bảng thống kê gồm có những hàng cột, những tiêu đề, tiêu mục (những bộ phận tiêu thức) và những con

số. Các hàng, cột thể hiện quy mô của bảng, số hàng và cột càng nhiều thì bảng thống kê càng lớn và càng phức
tạp. Tiêu đề của bảng thống kê phản ánh nội dung, ý nghĩa của bảng và của từng rõ ràng trong bảng. Bao gồm
tiêu đề chung và những tiêu đề nhỏ (tiêu mục) là tên thường gọi của mỗi hàng, cột phản ánh ý nghĩa của cột đó.
– Phần nội dung: bảng thống kê gồm 2 phần: phần chủ đề và phần lý giải. Phần chủ đề nói lên tổng thể được
trình diễn trong bảng, tổng thể này được phân thành những cty, bộ phận. Phần này hoàn toàn có thể phản ánh: trình diễn
những bộ phận tổng thể, những địa phương hay những thời hạn nghiên cứu và phân tích. Phần lý giải: gồm những chỉ tiêu lý giải
những điểm lưu ý của đối tượng người dùng nghiên cứu và phân tích, tức là lý giải phần chủ đề của bảng. Phần chủ đề thường được đặt
bên trái của bảng, phần lý giải thường đặt tại phần trên của bảng. Cũng có trường hợp thay đổi ngược lại.
Bảng 3.8: Cấu thành bảng thống kê
Phần lý giải
Phần chủ đề
A
Tiêu thức phân tổ
Lượng biến
Thuộc tính
Cộng

b

c

Các chỉ tiêu lý giải (tiêu mục)
Tần số, tần suất, tần số tích lũy, những chỉ tiêu theo nhu yếu
phân tích
(1)
(2)
(3)

♦ Yêu cầu riêng với bảng thống kê

[23]

Cộng

Trần Kim Thanh.

Bài giảng Nguyên lý Thống kê kinh tế tài chính

– Quy mô của bảng: tránh việc quá rộng (nhiều bảng, nhiều cột). Nếu thấy thiết yếu, nên xây dựng hai, ba bảng
thống kê thay cho một bảng thống kê quá rộng.
– Tiêu đề, tiêu mục: đúng chuẩn, gọn, dễ hiểu (phải tinh lọc từ, tránh việc quá dài)
– Các chỉ tiêu lý giải: nên được sắp xếp tiện cho việc so sánh so sánh.
– Đơn vị tính:
+ Dùng chung cho toàn bộ số liệu trong bảng: được đặt góc bên phải của bảng
+ Theo từng chỉ tiêu trong cột: được đặt dưới chỉ tiêu của cột
+ Theo từng chỉ tiêu trong hàng: đặt sau chỉ tiêu của mỗi hàng hoặc tạo thêm cột ghi cty tính.
– Cách ghi số liệu trong bảng:
+ Số liệu trong từng hàng (cột) có cùng cty tính (hay cùng một chỉ tiêu lý giải) phải nhận cùng một số trong những
lẻ.
+ Các ô không được để trống mà phải ghi những số liệu, kí hiệu: Không có số liệu có 3 kĩ năng : chờ tương hỗ update
( ..), không còn số liệu (–) , không còn ý nghĩa (x).
– Hàng hay cột tổng số hoàn toàn có thể ở đầu hay ở cuối bảng: ở đầu bảng ghi tổng số là hầu hết, ở cuối bảng ghi
tổng số là phụ thêm.
– Các bảng phức tạp nên phải có phần ghi chú, lý giải ở cuối bảng: đặc biệt quan trọng riêng với những tài liệu khoa học, việc ghi
rõ nguồn số liệu sẽ là bắt buộc trong bảng.

3.5.2. Đồ thị thống kê
♦ Khái niệm: là một hình thức trình diễn có tính chất quy ước những tài liệu thống kê dưới dạng những hình vẽ hay
đường nét hình học.
Khác với bảng thống kê, đồ thị hay biểu đồ thống kê sử dụng những số liệu kết phù thích hợp với hình vẽ, đường nét
hay sắc tố để tóm tắt và trình diễn những đặc trưng hầu hết của hiện tượng kỳ lạ nghiên cứu và phân tích, phản ánh một cách trực
quan và khái quát những điểm lưu ý về cơ cấu tổ chức triển khai, Xu thế dịch chuyển, mối liên hệ, quan hệ so sánh… của hiện tượng kỳ lạ
cần nghiên cứu và phân tích.
Do dùng những hình vẽ, đường nét và sắc tố để biểu lộ những đặc trưng của hiện tượng kỳ lạ nên tài liệu thống
kê rất sinh động, có sức mê hoặc lôi cuốn người đọc, tương hỗ cho những người dân xem nhận thức được những biểu lộ của
hiện tượng kỳ lạ một cách nhanh gọn, từ đó nhận ra được những nội dung hầu hết của yếu tố nghiên cứu và phân tích.
♦ Các loại đồ thị.
(1) Xét theo nội dung phản ảnh : Đồ thị kết cấu ; Đồ thị tăng trưởng ; Đồ thị hoàn thành xong kế hoạch hoặc định
mức ; Đồ thị liên hệ ; Đồ thị so sánh ; Đồ thị phân phối
(2) Theo hình thức thể hiện : Biểu đồ hình cột ; Biểu đồ tượng hình ; Biểu đồ diện tích s quy hoạnh (Biểu đồ hình quạt,
hình vuông vắn, biểu đồ miền…) ; Biểu đồ đường gấp khúc ; Bản đồ thống kê (Bản đồ thể hiện dân số Việt nam,
tháp dân số của Việt nam….)
♦ Giới thiệu một số trong những đồ thị phổ cập lúc bấy giờ
Việc lựa chọn đồ thị thể hiện số liệu thống kê còn tùy thuộc vào biến thuộc tính hay biến số lượng. Trong
thực tiễn, một số trong những loại biểu đồ thường được sử dụng :
– Biến thuộc tính: Biểu đồ thanh (Bar chart), biểu đồ quạt (Pie chart), biểu đồ pareto (pareto
diagram),
– Biến định lượng: Biểu đồ đường (lỉne chart), biểu đồ nhánh và lá (stem and leaf display)
♦ Biểu đồ thanh: là biểu đồ có độ cao của những thanh đại diện thay mặt thay mặt cho tần số hoặc tần suất lần lượt của những
thuộc tính
Ví dụ : Thể hiện số liệu ở bảng 3.7 lên đồ thị như sau:
16
14

Số DNTN

12
10
8
6
4
2
0
<1000

1000-2000

[24]

Doanh thu

2000-3000

3000-4000

Trần Kim Thanh.

Bài giảng Nguyên lý Thống kê kinh tế tài chính

♦ Biểu đồ pareto
Biểu đồ pareto về mặt biểu lộ tương tự như biểu đồ thanh, điểm khác lạ ở đấy là thứ nhất viết lại dữ
liệu theo phía giảm dần, tiếp theo đó hình thành map pareto bằng dạng thanh theo nguyên tắc lượng biến có tần
số hoặc tần suất lớn số 1 đến lượng biến có tần số hoặc tần suất nhỏ nhất.
Ví dụ: dùng tài liệu ở bảng 3.7, sau khi sắp xếp theo thứ tự giảm dần ta vẽ được biểu đồ pareto như sau :
16

14

Số DNTN

12
10
8
6
4
2
0
2000-3000

1000-2000

3000-4000

<1000

Doanh thu

♦ Biểu đồ quạt
Ví dụ: dùng số liệu ở bảng 3.4 để thể hiện tỷ suất số lần sinh con, ta vẽ đồ thị như sau :
5,35%

6,42%

20,32%
0
1

2
3
4

27,81%

40,11%

♦ Biểu đồ nhánh và lá: những tài liệu tích lũy sẽ tiến hành tách thành hai phần : phần nhánh và phần lá. Các chữ
số bên phải là lá (hoàn toàn có thể là một trong hay 2 chữ số có ở hàng cty hay hàng trăm), tương ứng những chữ số còn sót lại bên
trái (hoàn toàn có thể là một trong hay 2 chữ số hàng trăm hay hàng trăm) là nhánh.
Ví dụ: Điều tra nhỏ về tuổi của công nhân một xí nghiệp may tại khu công nghiệp Tân Bình như sau :
Tuổi của 22 công nhân :
28
18

23
34

30
25

21
28

19
22

39
26

22
34

31
38

26
19

25
21

22
18

Đầu tiên là xác lập nhánh và lá. Trong ví dụ này, mỗi tài liệu chỉ có hai chữ số, vậy chữ số hàng dơn vị là
lá, chữ số hàng trăm là nhánh. Đối vói tài liệu này ta chỉ có 3 nhánh 1,2,3 vì độ tuổi thấp nhất là 18 và tuổi cao
nhất lá 39.
Cách viết: Ta viết 3 nhánh của tuổi công nhân, tiếp theo đó lần lượt xếp những tài liệu liên quan sát vào 3 nhánh
này. Để biểu đồ được dễ nhìn hơn ta sắp lại thứ tự những chữ số ở phần lá tăng dần từ trái sang phải. Khi đó ta có
biểu đồ nhánh và lá tăng dần từ trái sang phải.Biểu đồ nhánh và lá hoàn hảo nhất như sau:
1
2
3

8
1
0

8
1
1

9
2
4

9
2
4

2
8

3
9

[25]

5

5

6

6

8

8

4503

Review Giải bài tập nguyên tắc thống kê phạm Ngọc kiểm ?

Bạn vừa Read tài liệu Với Một số hướng dẫn một cách rõ ràng hơn về Clip Giải bài tập nguyên tắc thống kê phạm Ngọc kiểm tiên tiến và phát triển nhất

Share Link Cập nhật Giải bài tập nguyên tắc thống kê phạm Ngọc kiểm miễn phí

Người Hùng đang tìm một số trong những Chia SẻLink Tải Giải bài tập nguyên tắc thống kê phạm Ngọc kiểm Free.

Thảo Luận vướng mắc về Giải bài tập nguyên tắc thống kê phạm Ngọc kiểm

Nếu sau khi đọc nội dung bài viết Giải bài tập nguyên tắc thống kê phạm Ngọc kiểm vẫn chưa hiểu thì hoàn toàn có thể lại Comments ở cuối bài để Admin lý giải và hướng dẫn lại nha
#Giải #bài #tập #nguyên #lý #thống #kê #phạm #Ngọc #kiểm