Kinh Nghiệm về Hoàn cảnh của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn 2022

Bạn đang tìm kiếm từ khóa Hoàn cảnh của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn được Update vào lúc : 2022-09-20 20:54:45 . Với phương châm chia sẻ Bí kíp về trong nội dung bài viết một cách Chi Tiết Mới Nhất. Nếu sau khi Read tài liệu vẫn ko hiểu thì hoàn toàn có thể lại Comments ở cuối bài để Admin lý giải và hướng dẫn lại nha.

1) Khởi nghĩa Lam Sơn trình làng Năm 1406 trong tình hình việt nam đang nằm trong tay của nhà Minh.=>Lê Lợi là người khởi đầu, bắt nguồn cho việc Ra đời của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn, là người đã lôi kéo lực lượng dựng cờ khởi nghĩa.2)- Dưới thời Lê sơ nền giáo dục của Đại Việt rất tăng trưởng. Trong vòng một thế kỉ, nhà Lê sơ đã tổ chức triển khai được 26 khoa thi tiến sỹ, lấy đỗ 989 tiến sỹ, 20 trạng nguyên. – Ngay sau khi lên ngôi, vua Lê Thái Tổ đã cho dựng lại Quốc tử giám ở Thăng Long, mở trường học ở những lộ. Ở những đạo, phủ đều phải có trường công.- Nội dung thi tuyển là những sách của đạo Nho.Giáo dục đào tạo và giảng dạy và thi tuyển tăng trưởng là cơ sở đào tạo và giảng dạy nhân tài cho giang sơn. Qua đó, trình độ dân trí được nâng cao. Số trường học ngày càng tăng thêm. Giáo dục đào tạo và giảng dạy mở rộng cho nhiều đối tượng người dùng do đó tỉ lệ mù chữ ngày càng giảm.3)- Kinh tế:* Nông nghiệp- Nhà Lê có nhiều chủ trương để Phục hồi sản xuất- Tăng cường pháp lý bảo vệ nông nghiệp=> Nông nghiệp nhanh gọn phục hồi và tăng trưởng* Thủ công nghiệp:- Nhiều nghề thủ công truyền thống cuội nguồn trong nhân dân tăng trưởng mạnh=> Xuất hiện nhiều làng nghề, phường nghề- Thủ công nhà nước: Có nhiều xưởng đúc tiền, vũ khí, khai mỏ* Thương nghiệp- Nhà vua khuyến khích việc lập chợ mới, quy định việc họp chợ

Nội dung chính

    C. Hoạt động luyện tậpQuá trình quân khởi nghĩa Lam Sơn hoạt động và sinh hoạt giải trí ở vùng núi Thanh HóaVideo liên quan

– Duy trì marketing thương mại với quốc tế

Khởi nghĩa Lam Sơn bùng nổ trong tình hình nào? Nguyên nhân thắng lợi và ý nghĩa lịch sử của cuộc khởi nghĩa?

Các vướng mắc tương tự

    lý thuyết
    trắc nghiệm
    hỏi đáp
    bài tập sgk

1)Khởi nghĩa Lam Sơn nổ ra trong tình hình nào?

2)Nêu vai trò của Lê Lợi và góp phần của nhân dân trong cuộc khởi nghĩa Lam Sơn

MÌNH ĐANG CẦN GẤP,MONG CÁC BẠN GIÚP MÌNH

Các vướng mắc tương tự

Hoàn cảnh

-chính trị :xóa khỏi quốc hiệu đại việt,đổi thành quận giao chỉ,sáp nhập ta vào trung quốc

-thiết lập khối mạng lưới hệ thống cơ quan ban ngành thường trực đo hộ trên khắp việt nam

-kinh tế tài chính:tiến hành chủ trương bóc lột tàn bạo

-nêu lên hàng trăm thứ thuế nặng nề

-văn hóa truyền thống:thi hành chủ trương đồng hóa và phá hủy nền văn hóa truyền thống cổ truyền việt nam

-bắt ta bỏ phong tục tập quá

-thiêu hủy sách quý

bắt phụ nữ trẻ con về trung quốc làm nô thy

HỌC TỐT

C. Hoạt động rèn luyện

1. Khởi nghĩa Lam Sơn nổ ra trong tình hình nào?

Hoàn cảnh:

     Trong vòng 20 năm đô hộ việt nam, nhà Minh đã làm cho việc khủng hoảng rủi ro không mong muốn cục bộ của xã hội ngày càng thêm thâm thúy, giang sơn bị tàn phá, lỗi thời, nhân dân lâm vào cảnh cảnh lầm than, trớ trêu.Chế độ thống trị của nhà Minh không thể tiêu diệt được tinh thần đấu tranh giải phóng dân tộc bản địa của nhân dân ta, với lòng yêu nước và niềm tự hào dân tộc bản địa ta đã cầm vũ khí đứng lên đấu tranh

Từ khóa tìm kiếm Google: giải bài 29 Khởi nghĩa Lam Sơn, Khởi nghĩa Lam Sơn trang 61, bài Khởi nghĩa Lam Sơn sách vnen khoa học xã hội 7, giải khoa học xã hội 7 sách vnen rõ ràng dễ hiểu.

Nêu những hiệu suất cao và trách nhiệm của sử học (Lịch sử – Lớp 10)

2 vấn đáp

Vì sao Mĩ lại mở rộng xâm lược Lào? (Lịch sử – Lớp 12)

1 vấn đáp

Thiên chúa giáo dùng để làm gì (Lịch sử – Lớp 7)

1 vấn đáp

Chiếu Cần vương có tác dụng gì? (Lịch sử – Lớp 5)

3 vấn đáp

Em hãy kể lại cuộc phản công ở kinh thành Huế (Lịch sử – Lớp 5)

2 vấn đáp

Viết một đoạn văn ngắn nói về môi trường tự nhiên vạn vật thiên nhiên sống đời thường ăn (Lịch sử – Lớp 4)

1 vấn đáp

Khởi nghĩa Lam Sơn (1418–1427) là cuộc khởi nghĩa đánh đuổi quân Minh xâm lược về nước do Lê Lợi lãnh đạo và kết thúc bằng việc xây dựng trở lại nước Đại Việt và sự xây dựng nhà Hậu Lê

Khởi nghĩa Lam SơnMột phần của Khởi nghĩa của người Việt chống Minh
Tượng đài Lê Lợi, thủ lĩnh khởi nghĩa Lam SơnThời gian1418 – 1427Địa điểm

Miền Bắc Việt Nam và một phần Bắc Trung Bộ lúc bấy giờ

Kết quả

Nghĩa quân Lam Sơn thắng lợi.

    Hội thề Đông Quan
    Quân Minh rút lui về nước.[1]

Thay đổi
lãnh thổ

Đại Việt giành độc lập sau 20 năm đô hộ bởi Nhà Minh kết thúc thời kỳ Bắc thuộc lần thứ tư

    Đổi quốc hiệu từ Đại Ngu thời Nhà Hồ trở lại quốc hiệu Đại Việt như trước
    Lê Lợi lên ngôi nhà vua xây dựng ra Nhà Lê Sơ
    Đại Minh mất toàn bộ quận Giao Chỉ

Tham chiến
Nghĩa quân Lam Sơn
Đế quốc Đại Minh
Lan Xang (Ai Lao)Chỉ huy và lãnh đạo
Lê Lợi
Lê Thạch †
Đinh Lễ †
Lý Triện †
Lưu Nhân Chú
Lê Sát
Lê Ngân
Nguyễn Chích
Phạm Vấn
Trịnh Khả
Phạm Văn Xảo
Lê Văn Linh
cùng thật nhiều tướng khác
Lý An
Phương Chính
Trần Trí
Lý Bân †
Thái Phúc 
Vương Thông
Vương An Lão
Liễu Thăng †
Mộc Thạnh
Lương Minh †
Lý Khánh †
Hoàng Phúc 
Lương Nhữ Hốt
Lan Kham DengLực lượng
~ 350.000 (năm 1427)
~ 400.000 (1418-1427)Thương vong và tổn thất
~100.000 tử trận
Thương vong: ~300.000 tử trận hoặc bị bắt[2], trong số đó ~100.000 bị bắt

Trong quy trình đầu (1418–1423), nghĩa quân Lam Sơn gặp thật nhiều trở ngại vất vả, thường hứng chịu những cuộc càn quét của quân Minh và quân Ai Lao, chịu tổn thất lớn. Các tướng Lam Sơn là Lê Lai và Lê Thạch tử trận. Quân Lam Sơn bấy giờ chỉ hoàn toàn có thể thắng những trận nhỏ. Nghĩa quân khởi đầu giành thế thượng phong khi Lê Lợi nghe theo Nguyễn Chích, tiến quân ra đất Nghệ An vào năm 1424. Sau nhiều trận đánh lớn với quân Minh do những tướng Minh và tập sự người Việt chỉ huy, quân Lam Sơn giải phóng hầu hết vùng đất từ Thanh Hóa vào Thuận Hóa, siết chặt vòng vây những thành chưa đầu hàng. Ở quy trình cuối, sau khi tích lũy được lực lượng, quân Lam Sơn lần lượt chuyển đại quân ra Bắc, thực thi kế hoạch cơ động, buộc quân Minh phải co cụm để giữ những thành trì quan trọng. Đặc biệt với thắng lợi quyết định hành động trong trận Tốt Động – Chúc Động, quân Lam Sơn giành được thế dữ thế chủ động trên mặt trận và sự ủng hộ của dân chúng vốn lo âu trước uy thế của quân Minh trước đó. Tiếp nối thắng lợi, thời gian ở thời gian cuối năm 1427, quân Lam Sơn triển khai chiến dịch Chi Lăng – Xương Giang, đánh tan tác lực lượng viện binh hỗ trợ quân Minh, buộc tướng chỉ huy quân Minh trên đất Việt cũ là Vương Thông phải xin giảng hòa và được phép rút quân về nước. Sau thắng lợi, Bình Định vương Lê Lợi sai văn thần Nguyễn Trãi viết bài Bình Ngô đại cáo để tuyên cáo cho toàn quốc.[3][4] Nước Đại Việt được Phục hồi, Lê Lợi lên ngôi Hoàng đế, đặt niên hiệu Thuận Thiên, mở ra cơ nghiệp nhà Lê trong mức time gần 400 năm tiếp Từ đó.

Sau khi vượt mặt nhà Hồ, nhà Minh đặt ách đô hộ lên nước Việt, đặt nước Việt trở thành quận Giao Chỉ.[5] Người Việt lập tức nổi lên chống quân Minh, mà lớn số 1 là của nhà Hậu Trần, đã có những thời gian tưởng chừng hoàn toàn có thể Phục hồi lại giang sơn của người Việt. Tuy nhiên, do sự thiếu đoàn kết Một trong những thủ lĩnh quân nổi dậy người Việt, quân Minh vừa mua chuộc gây chia rẽ, vừa khủng bố trấn áp rất tàn bạo (chặt đầu, đốt xác, cuốn ruột vào cây…), hòng tiêu diệt mọi ý chí phản kháng của người Việt.[6] Mặc dù vậy, dưới sự cai trị tàn bạo, khắc nghiệt của nhà Minh, người Việt rất oán hận, luôn ấp ủ chờ thời cơ nổi dậy.[7][8]

Loạt bài
Lịch sử Việt Nam

 

Thời tiền sử

Hồng Bàng

An Dương Vương

Bắc thuộc lần I (207 TCN – 40)
   Nhà Triệu (207 – 111 TCN)
Hai Bà Trưng (40 – 43)
Bắc thuộc lần II (43 – 541)
   Khởi nghĩa Bà Triệu
Nhà Tiền Lý và Triệu Việt Vương (541 – 602)
Bắc thuộc lần III (602 – 905)
   Mai Hắc Đế
   Phùng Hưng
Tự chủ (905 – 938)
   Họ Khúc
   Dương Đình Nghệ
   Kiều Công Tiễn
Nhà Ngô (938 – 967)
   Loạn 12 sứ quân
Nhà Đinh (968 – 980)
Nhà Tiền Lê (980 – 1009)
Nhà Lý (1009 – 1225)
Nhà Trần (1225 – 1400)
Nhà Hồ (1400 – 1407)
Bắc thuộc lần IV (1407 – 1427)
   Nhà Hậu Trần
   Khởi nghĩa Lam Sơn

Nhà Hậu Lê
   Nhà Lê sơ (1428 – 1527)
   Lê
   trung
   hưng
(1533 – 1789)
Nhà Mạc (1527 – 1592)
Trịnh–Nguyễn
phân tranh
Nhà Tây Sơn (1778 – 1802)
Nhà Nguyễn (1802 – 1945)
   Pháp thuộc (1887 – 1945)
   Đế quốc Việt Nam (1945)
Chiến tranh Đông Dương (1945 – 1975)
   Việt Nam Dân chủ Cộng hòa
   Quốc gia Việt Nam
   Việt Nam Cộng hòa
   Cộng hòa Miền Nam Việt Nam
Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam (từ 1976)

Xem thêm

    Vua Việt Nam
    Nguyên thủ Việt Nam
    Các vương quốc cổ
    Niên biểu lịch sử Việt Nam

sửa

Lê Lợi vốn là phụ đạo Lam Sơn (tên thường gọi thổ tù), nối đời làm hào trưởng Lam Sơn, trước từng theo vua Trùng Quang làm chức Kim ngô Tướng quân, sau Hoàng Phúc chiêu dụ đến cho làm Thổ quan Tuần kiểm, Lê Lợi không theo.[9] Ông ẩn thân ở núi rừng làm nghề cày cấy; tự mình đọc sách kinh sử, nhất là càng chuyên tâm về những sách Thao Lược; hậu đãi những tân khách; chiêu nạp kẻ trốn, kẻ làm phản; ngầm nuôi kẻ mưu trí; bỏ của, phát thóc để tương hỗ cho kẻ côi cút, nghèo nàn; hậu lễ, nhún lời để thu nạp anh hùng hào kiệt; đều lấy được lòng vui vẻ của tớ. Những hào kiệt như Lê Văn An, Lê Văn Linh, Bùi Quang Thanh, Bùi Quốc Hưng, Lưu Nhân Chú, Trịnh Vô, Vũ Uy, Lê Liễu và Lê Xa Lôi tiếp nối đuôi nhau đến quy phục.[10][11][12] Lê Lợi thấy người Minh tàn ngược, khẳng khái nói:

Trượng phu sinh ở đời phải nên cứu nạn lập công, sao lại chịu khổ làm tôi tớ người ta!


— Lê Lợi – Việt sử tiêu án[9]

Lại thường lời lẽ nhún nhường, đem nhiều vàng, bạc, của báu, đút lót cho những tướng nhà Minh là Trương Phụ, Trần Trí, Sơn Thọ, Mã Kỳ; mong họ không hãm hại mình để chờ thời cơ. Ngụy quan người Việt Lương Nhữ Hốt bàn với tướng Minh, nói rằng:

Chúa Lam Sơn chiêu vong, nạp bạn, đãi quân lính rất hậu, chí nó chẳng nhỏ. Nếu thuồng luồng gặp được mây mưa, thì tất không phải là vật ở trong ao đâu! Nên sớm trừ đi, đừng để sau sinh vạ.

Nhà Minh tin lời Lương Nhữ Hốt, bức bách Lê Lợi gấp gáp, Lê Lợi bèn đại hội tướng sĩ, bàn việc khởi binh. Mùa xuân, tháng giêng, ngày Canh Thân, năm 1418 Lê Lợi khởi binh ở Lam Sơn, xưng là Bình Định vương, cử cháu là Lê Thạch làm Tướng quốc, truyền hịch đi những nơi cùng chống quân Minh.[11][13][14] Cuộc khởi nghĩa mở đầu được Nguyễn Trãi viết trong Bình Ngô đại cáo:

Vừa khi cờ nghĩa dấy lên,
Chính lúc quân thù đang mạnh.
… Tuấn kiệt như sao buổi sớm,
Nhân tài như lá ngày thu.

 

Bia Vĩnh Lăng do Nguyễn Trãi soạn nói về cuộc Khởi nghĩa Lam Sơn.

Mùa xuân năm Mậu Tuất (1418), Lê Lợi đã cùng những hào kiệt đồng chí hướng như Lê Văn An, Lê Sát, Lưu Nhân Chú, Nguyễn Lý… toàn bộ 50 tướng văn và tướng võ chính thức phất cờ khởi nghĩa Lam Sơn (trong số đó 19 người đã từng tham gia hội thề Lũng Nhai năm 1416), xưng là Bình Định vương, lôi kéo dân Việt đồng lòng đứng lên đánh quân xâm lược nhà Minh cứu nước. Địa danh Lam Sơn nay thuộc huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa. Theo sách Lam Sơn thực lục, buổi đầu khởi nghĩa Lam Sơn:[15]

Nguyên trước Nhà vua marketing thương mại việc bốn phương, Bắc đánh giặc Minh, Nam đuổi quân Lào, mình trải trăm trận, đến đâu được đấy, chỉ dùng có quan võ là bọn Lê Thạch, Lê Lễ, Lê Sát, Lê Vấn, Lê Lý, Lê Ngân, ba mươi lăm người; quan văn là bọn Lê Văn Linh, Lê Quốc Hưng; cùng những quân-thân như cha, con; hai trăm thiết kỵ, hai trăm nghĩa sĩ, hai trăm dũng sĩ và mười bốn thớt voi. Còn bọn chuyên-chở lương-thảo, cùng già yếu đi hộ-vệ vợ con, cũng chỉ hai nghìn người mà thôi.


— Lam Sơn thực lục[11]

Khi ấy, quân Minh đã thiết lập được sự cai trị trên đất Đại Việt, với 5 vạn quân, voi ngựa hàng trăm con.[13][16]

Quá trình quân khởi nghĩa Lam Sơn hoạt động và sinh hoạt giải trí ở vùng núi Thanh Hóa

Thời kỳ hoạt động và sinh hoạt giải trí ở vùng núi Thanh Hóa là quy trình trở ngại vất vả nhất của cuộc khởi nghĩa. Trong thời hạn đầu, lực lượng của quân Lam Sơn chỉ có vài ngàn người, lương thực thiếu thốn, thường chỉ thắng được vài trận nhỏ và hay bị quân Minh do những tướng như Lý Bân, Phương Chính chỉ huy vượt mặt.[1]

Bị quân Minh vây đánh nhiều trận, quân Lam Sơn khốn đốn 3 lần phải tháo chạy lên núi Chí Linh trong năm 1418, 1419, 1422 và một lần cố thủ ở Sách Khôi năm 1422. Một lần bị quân Minh vây gắt ở núi Chí Linh (có sách ghi năm 1418, có sách ghi năm 1419), quân sĩ hết lương, một nghĩa sĩ của Lê Lợi là Lê Lai theo gương Kỷ Tín nhà Tây Hán phải đóng giả làm Lê Lợi, dẫn quân ra ngoài nhử quân Minh. Quân Minh tưởng là bắt được chúa Lam Sơn nên lơi lỏng phòng bị, Lê Lợi và những tướng lĩnh thừa cơ mở đường khác chạy thoát. Lê Lai bị quân Minh giải về Đông Quan và bị giết.[17][18]

Ngoài quân Minh, Lê Lợi và quân Lam Sơn còn phải đối phó với một bộ phận những tù trưởng miền núi tại địa phương theo nhà Minh và quân nước Ai Lao (Lào) bị xúi giục hùa theo. Dù gặp nhiều trở ngại vất vả, quân Lam Sơn mấy lần vượt mặt quân Ai Lao có lực lượng đông hơn. Tuy nhiên do lực lượng chưa đủ mạnh nên Lê Lợi thường cùng quân Lam Sơn phải ẩn náu trong rừng núi, nhiều lần phải ăn rau củ và măng tre lâu ngày; có lần ông phải giết cả voi và ngựa chiến của tớ khiến cho tướng sĩ ăn.[18][19]

Trước tình thế hiểm nghèo, Lê Lợi phải xin giảng hòa với quân Minh năm 1422. Đến năm 1423, khi tiềm năng được củng cố, lại thấy quân Minh bắt giữ sứ giả, Lê Lợi liền tuyệt giao cắt đứt giảng hòa.[18]

Theo kế của Nguyễn Chích, năm 1424, Lê Lợi quyết định hành động đưa quân vào đồng bằng Nghệ An. Tiến vào Nghệ An là một bước ngoặt về giải pháp trong cuộc khởi nghĩa Lam Sơn.[20]

Trên lối đi, quân Lam Sơn hạ thành Đa Căng (Bất Căng, Thọ Xuân) do Lương Nhữ Hốt giữ, đánh lui quân cứu viện của viên tù trưởng địa phương theo quân Minh là Cầm Bành. Sau đó quân Lam Sơn đánh thành Trà Lân. Tướng Minh là Trần Trí mang quân từ Nghệ An tới cứu Cầm Bành, bị quân Lam Sơn đánh lui. Lê Lợi vây Cầm Bành, Trần Trí đóng ngoài xa không đủ can đảm cứu. Bị vây ngặt lâu ngày, Cầm Bành phải đầu hàng.[21]

Lê Lợi sai Đinh Liệt mang quân vào đánh Nghệ An, lại mang quân nòng cốt cùng tiến vào, Trần Trí bị thua liền mấy trận phải rút vào thành cố thủ.[22]

Lý An, Phương Chính từ Đông Quan (thuộc Đông Hưng, Thái Bình) vào cứu Trần Trí ở Nghệ An, Trí cũng mang quân ra ngoài đánh. Lê Lợi dùng kế nhử địch đến sông Độ Gia phá vỡ. Trần Trí chạy về Đông Quan, còn An và Chính lại chạy vào thành Nghệ An.[22][23]

Tháng 5 năm 1425, Lê Lợi lại sai Đinh Lễ đem quân ra đánh Diễn Châu, quân Minh thua chạy về Tây Đô (Thanh Hóa). Sau đó ông lại điều Lê Sát, Lưu Nhân Chú, Lê Triện tiếp ứng cho Đinh Lễ đánh ra Tây Đô, quân Minh ra đánh lại bị thua phải rút vào cố thủ trong thành.[24]

Lê Lợi một mặt siết vòng vây quanh thành Nghệ An và Tây Đô, mặt khác sai Trần Nguyên Hãn, Doãn Nỗ, Lê Đa Bồ đem quân vào nam đánh Tân Bình, Thuận Hóa. Tướng Minh là Nhậm Năng ra đánh bị phá vỡ. Sau Lê Lợi lại sai Lê Ngân, Lê Văn An mang thủy quân tiếp ứng cho Trần Nguyên Hãn chiếm đất Tân Bình, Thuận Hoá. Quân Minh phải rút vào cố thủ nốt.[25]

Như vậy đến thời gian ở thời gian cuối năm 1425, Lê Lợi làm chủ toàn bộ đất đai từ Thanh Hóa trở vào, những thành địch đều bị vây hãm.[26]

Tháng 8 năm 1426, Lê Lợi chia quân cho những tướng làm 3 cánh Bắc tiến. Phạm Văn Xảo, Đỗ Bí, Trịnh Khả, Lê Triện ra phía Tây Bắc, Lưu Nhân Chú, Bùi Bị ra phía Đông Bắc, Đinh Lễ, Nguyễn Xí ra đánh Đông Quan.[27][28].

Lê Triện tiến đến gần Đông Quan gặp Trần Trí lấy ra, liền vượt mặt Trí. Nghe tin viện binh hỗ trợ nhà Minh ở Vân Nam sắp sang, Triện chia quân cho Phạm Văn Xảo, Trịnh Khả ra chặn quân Vân Nam, còn Triện và Đỗ Bí phù thích hợp với quân Đinh Lễ, Nguyễn Xí đánh Đông Quan.[29][30]

Viện quân từ Vân Nam do Vương An Lão chỉ huy kéo sang, nhưng bị Phạm Văn Xảo phá vỡ. An Lão chạy về cố thủ ở thành Tam Giang. Trần Trí thấy mất viện binh hỗ trợ bèn cầu viện Lý An ở Nghệ An. Lý An và Phương Chính để Thái Phúc ở lại giữ thành Nghệ An, mang quân vượt biển ra cứu Đông Quan. Quân Lam Sơn định đón đường ngăn ngừa nhưng không được. Lê Lợi liền giao cho Lê Văn An, Lê Văn Linh vây thành, còn mình kéo đại quân ra bắc.[31]

Để đối phó lại tình hình nguy cấp, năm 1426, nhà Minh cho lôi kéo 20.000 quân từ nhiều tỉnh phía nam tiến vào tiếp viện. Các quan lại nhà Minh tại Việt Nam cũng khá được lệnh mộ thêm 30.000 thổ binh bản xứ tương hỗ. Thêm vào đó, nhà Minh cho gửi thêm hỏa khí sang trợ chiến, và những tướng Minh tại Giao Chỉ cũng rút hết quân làm đồn điền (trồng lúa lấy lương – khoảng chừng 8.000 thổ binh bản xứ) để đối phó với quân nổi dậy.[32][33] Trần Trí, Phương Chính bị không bổ nhiệm, bị đặt dưới quyền Vương Thông sai khiến để lấy công chuộc tội. Tại Vân Nam, Mộc Thạnh cũng khá được lệnh tuyển mộ 15 ngàn bộ binh và 3 ngàn cung thủ sẵn sàng sẵn sàng sẵn sàng.[34] Từ Quảng Tây, tướng Minh là Cố Hưng Tổ (Gu Xing-zu) được lệnh đưa 5.000 quân bản bộ sang tiếp ứng với Vương Thông.[35][36]

Vương Thông, Mã Anh mang quân sang tiếp viện, phù thích hợp với quân ở Đông Quan được 10 vạn, chia cho Phương Chính, Mã Kỳ ra chặn đánh quân Lam Sơn. Lê Triện, Đỗ Bí vượt mặt Mã Kỳ ở Từ Liêm, lại đánh luôn cánh quân của Chính. Cả hai tướng thua chạy, về nhập với quân Vương Thông ở Cổ Sở. Lê Triện lại tiến đánh Vương Thông, nhưng Thông đã phòng bị, Triện bị thua phải rút về Cao Bộ, sai người cầu cứu Nguyễn Xí.[37]

Đinh Lễ, Nguyễn Xí đem quân đến đặt phục binh ở Tốt Động, Chúc Động (những khu vực này ngày này đều thuộc huyện Chương Mỹ, Tp Hà Nội Thủ Đô)[38]. Nhân biết Vương Thông định chia đường đánh úp Lê Triện, hai tướng bèn tương kế tựu kế dụ Thông vào ổ mai phục Tốt Động[39]. Quân Vương Thông thua to, Trần Hiệp, Lý Lượng và 5 vạn quân bị giết, 1 vạn quân bị bắt sống. Thông cùng những tướng chạy về cố thủ ở Đông Quan.[40]

Sử chép ba đạo quân ra bắc của Lê Lợi chỉ có tổng số 9000 người. Các nhà nghiên cứu và phân tích nhận định rằng số lượng đó chưa đúng chuẩn vì những trận đánh của ba đạo quân này đều phải có quy mô khá lớn và lực lượng quân Minh sang nhập vào khá đông, do đó để giành thắng lợi, 3 cánh quân (tiếp theo này lại phân thành 4) chắc phải đông hơn. Với một vài ngàn người khó đương nổi lực lượng đông và mạnh mẽ và tự tin của quân Minh như vậy. Căn cứ sách Đại Việt thông sử, khi quân Minh sắp rút về, Lê Lợi đã bàn với những tướng, đại ý rằng: quân Lam Sơn hiện có tổng số 35 vạn, ông dự tính sẽ cho 25 vạn về làm ruộng và tuyển lấy 10 vạn làm quân thường trực của triều đình. Qua đó thì thấy những cánh quân ra bắc phải có một vài vạn mỗi cánh quân.[41][42]

Ngoài ra, theo tác giả Karl Hack, sau khi nhà Hậu Trần thất bại, nhà Minh nhận định rằng sự bình định ở Giao Chỉ cơ bản đã hoàn thành xong, nên điều Trương Phụ cùng một phần lớn đạo quân viễn chinh về nước. Việc đánh dẹp và chiếm giữ được giao lại cho những đạo quân phần nhiều gồm binh lính mộ bản xứ và có những chỉ huy là người Việt. Đây có lẽ rằng là nguyên do làm cho việc chiếm đóng của nhà Minh nhanh gọn sụp đổ khi những binh lính người Việt này nổi dậy hoặc hưởng ứng những cuộc nổi dậy sau này.[33]

Lê Lợi được tin thắng trận liền sai Trần Nguyên Hãn, Bùi Bị chia hai tuyến phố thủy bộ tiến ra gần Đông Quan.[43]

Vương Thông thua chạy không đủ can đảm ra đánh, viện cớ tìm lại tờ chiếu của vua Minh Thành Tổ năm 1407 khi đánh nhà Hồ, có nội dung muốn lập lại con cháu nhà Trần (vì nhà Hồ cướp ngôi nhà Trần nên Minh Thành Tổ đã lấy danh nghĩa muốn lập lại nhà Trần mà mang quân sang đánh nhà Hồ, nay Vương Thông muốn vin vào đó), ra Đk với Lê Lợi rằng Thông sẽ rút về nếu Lê Lợi lập con cháu nhà Trần làm vua.[44]

Lê Lợi vì đại cuộc, muốn quân Minh nhanh gọn rút về nên đồng ý. Ông sai người tìm kiếm được Trần Cảo bèn lập làm vua, còn ông tự xưng là Vệ quốc công. Theo sử sách, Trần Cảo tên thật là Hồ Ông, tự xưng là cháu nội của vua Trần Nghệ Tông, được tù trưởng châu Ngọc Ma tiến cử với Lê Lợi. Nhưng theo một số trong những sử gia mới gần đây, việc Trần Cảo mạo xưng hay thật sự là con cháu nhà Trần rất khó xác lập, hoàn toàn có thể chữ “mạo xưng” mà sử sách ghi là vì những sử gia nhà Lê chép vào để làm giảm uy tín của Cảo.[45][45]

Vương Thông ngoài mặt giảng hòa nhưng lại sai quân đào hào cắm chông phòng thủ và mật sai người về nước xin cứu viện. Lê Lợi biết chuyện liền cắt đứt giảng hòa.[46]

Sau khi cắt đứt giảng hòa, Lê Lợi sai những tướng đi lấn chiếm những thành ở Bắc Bộ như Điêu Diêu (Thị Cầu, Bắc Ninh), Tam Giang (Tam Đái, Phú Thọ), Xương Giang (phủ Lạng Thương), Kỳ Ôn, không lâu sau đều hạ được.[47]

Đầu năm 1427, Lê Lợi chia quân tiến qua sông Nhị Hà, đóng dinh ở Bồ Đề[48], sai những tướng đánh thành Đông Quan. Ông đặt kỷ luật quân đội rất nghiêm để yên lòng nhân dân. Do đó quân Lam Sơn đi đến những nơi rất lấy được lòng dân.[49]

Tướng Minh là Thái Phúc nộp thành Nghệ An xin hàng. Lê Lợi sai Thượng thư bộ Lại là Nguyễn Trãi viết thư dụ địch ở những thành khác ra hàng.[50]

Nhân lúc quân Lam Sơn vây thành có vẻ như lơi lỏng, quân Minh ở Đông Quan ra đánh úp. Lê Triện tử trận ở Từ Liêm, Đinh Lễ và Nguyễn Xí bị bắt ở Thanh Trì. Đinh Lễ bị giặc giết hại, sau Nguyễn Xí tận dụng một đêm mưa giông mà trốn thoát được.[51]

Cuối năm 1427, vua Minh Tuyên Tông điều viện binh hỗ trợ cứu Thành Sơn hầu Vương Thông, sai An Viễn hầu Liễu Thăng mang 10 vạn quân tiến sang từ Quảng Tây; Chinh Nam tướng quân Thái phó Kiềm quốc công Mộc Thạnh mang 5 vạn quân từ Vân Nam kéo sang. Đây là hai tướng đã từng sang đánh Việt Nam thời nhà Hồ và nhà Hậu Trần. Theo những nhà nghiên cứu và phân tích, số lượng 15 vạn của toàn bộ hai đạo quân hoàn toàn có thể là nói cao lên, trên thực tiễn nếu cộng số những đạo quân điều động từ những nơi thì tổng số chỉ có tầm khoảng chừng gần 12 vạn quân và cánh quân nòng cốt là của Liễu Thăng.[52]

Theo Minh sử thì tới cuối thời gian tháng 1 năm 1427, nhà Minh điều động từ Bắc Kinh, Nam Kinh và khắp những tỉnh miền nam Trung Quốc khoảng chừng 70.000 quân[33]. Để phục vụ lương thảo, tại những tỉnh Quảng Đông, Quảng Tây hễ nơi nào có dư lương thực đều phải tức tốc vận chuyển về để phục vụ cho đạo quân viễn chinh. Tới cuối thời gian tháng 3, nhà Minh lại điều thêm 2.200 vệ binh từ Vũ Xương và Thủ Đô, 10.000 quân tinh nhuệ từ Nam Kinh và 33.000 quân từ những tỉnh miền nam Trung Quốc đặt dưới quyền Liễu Thăng và Mộc Thạnh.[52]

Nghe tin có viện binh hỗ trợ, nhiều tướng muốn đánh để hạ gấp thành Đông Quan. Tuy nhiên, theo ý kiến của Nguyễn Trãi, Lê Lợi nhận định rằng đánh thành là hạ sách vì quân trong thành đông, chưa thể lấy ngay được, nếu bị viện binh hỗ trợ đánh kẹp vào thì nguy; do đó ông quyết định hành động điều quân lên chặn đánh viện binh hỗ trợ trước để nản lòng địch ở Đông Quan.[52]

Đầu tiên, ông ra lệnh dời người ở những vùng địch trải qua như Lạng Giang, Bắc Giang, Quy Hóa, Tuyên Quang, để đồng không để cô lập địch. Biết cánh Liễu Thăng là quân nòng cốt, ông sai Lê Sát, Lưu Nhân Chú, Lê Văn Linh, Đinh Liệt mang quân phục ở Chi Lăng, lại sai Lê Văn An, Nguyễn Lý mang quân tiếp ứng. Đối với cánh quân Mộc Thạnh, ông biết Thạnh là viên tướng lão luyện, sẽ ngồi chờ thắng bại của Liễu Thăng mới hành vi nên hạ lệnh cho Phạm Văn Xảo và Trịnh Khả cố thủ không đánh.[52][53]

Tướng trấn giữ biên giới là Trần Lựu liên tục giả cách thua chạy từ Ải Nam Quan về Ải Lưu rồi lại lui về Chi Lăng. Ngày 18 tháng 9 âm lịch, Liễu Thăng đuổi đến Chi Lăng. Trần Lựu lại thua, Thăng đắc thắng mang 100 quân kị đi trước. Ngày 20, Thăng bị phục binh của Lê Sát, Trần Lựu đổ ra chém chết. Tới tận ngày 25 tháng 12 năm 1427, vua Minh mới nhận được tin Liễu Thăng bị giết.[54][55]

Các tướng thừa dịp xông lên đánh địch, giết hơn 1 vạn quân, chém được Lương Minh, Lý Khánh tự vẫn. Tướng Minh còn sót lại Hoàng Phúc, Thôi Tụ cố kéo về thành Xương Giang thế thủ nhưng đến nơi mới biết thành đã biết thành quân Lam Sơn hạ, phải đóng quân ngoài đồng không. Lê Lợi sai Trần Nguyên Hãn chặn đường vận lương, sai Phạm Vấn, Nguyễn Xí tiếp ứng cho Lê Sát cùng sáp đánh, giết 5 vạn quân Minh ở Xương Giang. Hoàng Phúc, Thôi Tụ và hơn 3 vạn quân bị bắt. Do quyết tâm không quy hàng, Thôi Tụ bị giết. Hoàng Phúc bị bắt khi định đuổi theo ngả Chi Lăng, y cùng quẫn định tự sát thì thuộc hạ quỳ xuống van xin ngăn lại, Lê Lợi biết chuyện khen ngợi, tới ngày 17 tháng 12 năm 1427 thì cho những người dân thả về Trung Quốc theo đường Long Châu, tỉnh Quảng Tây.[56]

Mộc Thạnh nghe tin Liễu Thăng thua to nên kinh hồn, bèn tháo chạy. Phạm Văn Xảo, Trịnh Khả đuổi theo chém hơn 1 vạn quân, bắt sống 1000 người ngựa. Theo Minh thực lục, ngày 14 tháng 12 năm 1427, Mộc Thạnh cùng thuộc hạ chạy tới Cao Trại, Thủy Vĩ thì bị quân Lam Sơn phục kích cả trên sông lẫn trên bờ, phải vất vả làm lại thuyền mới đi tiếp được.[53]

Vương Thông nghe tin hai đạo viện binh hỗ trợ bị đánh tan, sợ hãi xin giảng hòa để rút quân. Lê Lợi đồng ý cho giảng hòa để quân Minh rút về nước. Ông cùng Vương Thông tiến hành làm lễ thề trong thành Đông Quan, hẹn đến tháng chạp âm lịch năm Đinh Mùi (1427) rút quân về.[57]

Lê Lợi thay mặt đứng tên Trần Cảo là người đang làm vua trên danh nghĩa, sai sứ dâng biểu cho nhà Minh xin được phong. Vua Minh biết Lê Lợi không còn ý tôn Cảo nhưng vì bị thua mãi nên đồng ý phong cho Trần Cảo làm An Nam quốc vương.[58]

Tháng chạp, Vương Thông rút quân về nước. Các tướng muốn giết địch để trả thù tội ác khi cai trị Việt Nam, Lê Lợi không đống ý vì muốn giữ trung khí hai nước, cho nên vì thế ông phán:[1]

Phục thù báo thù là cái thường tình của mọi người, nhưng cái bản-tâm người dân có nhân không thích giết người bao giờ. Vả người ta đã hàng và lại còn giết thì không hay. Nếu mình yêu thích thỏa cơn giận một lúc, mà chịu cái tiếng muôn đời giết kẻ hàng, thì sao bằng khiến cho muôn vạn con người sống mà khỏi được cái mối tranh chiến về đời sau, lại để tiếng thơm lưu truyền thiên cổ trong sử xanh.


— Lê Lợi

Thế rồi ông cấp thuyền và ngựa cho quân Minh về. Vương Thông dẫn 10 vạn quân trở về nước Minh. Ông được Lê Lợi tiễn đưa nồng hậu.[1] Về Đại Minh, Vương Thông cùng một số trong những tướng khác bị Minh Tuyên Tông xử tội.

Sách Minh sử thông giám kỷ sự chép:

“[Vương] Thông đến kinh đô (Bắc Kinh) rồi, quần thần nhà Minh tới tấp dâng tấu sớ lên đàn hặc Thông và bọn Mã Anh, Mã Kỳ, Sơn Thọ. Hình quan trong triều thao tác xét hỏi, bọn Thông đều thú nhận cả. Định nghị nhận định rằng Thông thì phạm tội không giữ quân luật, làm thiệt quân và bỏ mất đất; Sơn Thọ thì phạm tội che chở bênh vực cho bọn phản nghịch, Mã Kỳ thì làm kích động gây biến ở nơi phiên thuộc. Tất cả đều đáng luận vào tội xử tử. Vua Minh xuống chiếu: tống giam Thông vào ngục và tịch thu gia tài; còn bọn Mã Anh cũng đều phạt tội có nặng nhẹ rất khác nhau. Sau đó Lê Lợi sai đưa trả 157 quan lại, 15170 lính thú và 1200 con ngựa; còn số người bị giữ không cho về nước không biết bao nhiêu mà kể”.

Bình luận về việc Minh Tuyên Tông ra lệnh bãi binh ở Đại Việt, sử gia Trung Quốc là Cốc Vĩnh Thái viết trong Minh sử kỷ sự bản mạt:

Vương Thông lực yếu mà phải xin hòa, Liễu Thăng lại sang rồi bị thua chết. Sau này lại xuống chiếu sai sứ sang giao hảo và rút quân về, nhục nhã thực bằng Tân, Trịnh hội thề dưới chân thành, hổ thẹn ngang với Kính Đường cắt đất giảng hoà vậy.[59]

Theo Minh thực lục:[60]

Ngày 3 tháng 1 năm 1428 Thành Sơn hầu Vương Thông, chỉ huy trưởng Giao Chỉ, lập lời thề với Lê Lợi. Thông chưa đợi lệnh Minh triều mà tự ý cho rút hết quân về Quảng Tây bằng lối đi bộ. Các Thái giám Sơn Thọ và thuộc hạ theo đường thủy về Tần Châu. Dân và quân Minh về nước khoảng chừng 86.640 người, số còn sót lại bị Lê Lợi giữ.

Ngày 29 tháng 12 năm 1427, khi Vương Thông rút về nước, Lê Lợi trao trả nhà Minh vừa tù binh, vừa hàng binh. Theo Minh sử, số người trở về nước là 84.640; số người bị giữ lại không tính được.[2]

Tháng giêng năm 1428, nhà Minh có thư sang yêu cầu Lê Lợi trả hết số người và vũ khí ở Đại Việt. Lê Lợi bèn ra lệnh cấm người Việt chứa giấu người Minh, chỉ giấu 1 người cũng xử tội chết, vì vậy người Minh lần lượt ra đầu thú để về nước.[2][61]

Năm 1429, Lê Lợi sai Đào Công Soạn đi sứ, dâng thư và trao trả những người dân và vũ khí còn sót lại, gồm có quân quan 580 người, dân quân và lại 157 người, kỳ quân 15.170 người, ngựa 1.200 con.[62]

Trong cuốn Việt Nam sử lược, nhà sử học Trần Trọng Kim có phản hồi: “Giặc Minh lục tục về Bắc, bấy giờ mới thật là: Nam quốc sơn hà, Nam đế cư; nước Nam lại được tự chủ như cũ”.[1]

Lê Lợi sai Nguyễn Trãi thảo bài Bình Ngô đại cáo để bố cáo cho thiên hạ biết về việc vượt mặt quân Minh; sẽ là bản tuyên ngôn độc lập thứ hai sau bài thơ Nam quốc sơn hà.[63][64] Bài Bình Ngô đại cáo trở thành một áng văn chương có mức giá trị to lớn của Đại Việt thời Lê sơ.[1]

Thay trời hành hóa, Hoàng thượng dường bảo:
Làm việc nhân nghĩa là cốt yên dân;
Nổi binh cứu dân trước cần trừ bạo.
Nghĩ như việt nam Đại Việt;
Thực là một nước văn minh.
Cõi bờ sông núi đã riêng;
Phong tục Bắc Nam cũng khác.
Trải Triệu Đinh Lý Trần nối đời dựng nước.
Cùng Hán Đường Tống Nguyên đều chủ một phương.
Tuy mạnh yếu đời có rất khác nhau;
Mà hào kiệt thuở nào lại thiếu.
Nên Lưu Cung tham công mà đến bại;
Triệu Tiết hiếu đại mà cũng thua.
Toa Đô bị bắt ở Hàm Tử Quan;
Ô Mã lại chết ở Bạch Đằng hải.
Xét xem xưa trước;
Chứng nghiệm rõ ràng.
Vừa rồi họ Hồ chính vì sự phiền hà;
Đến nỗi khắp nơi nhân tâm oán phản.
Giặc Minh rình hở, thừa dịp để hại ta;
Đảng ngụy ngầm mưu, theo hùa mà bán nước.
Nướng dân đen trên lò họa;
Hãm con đỏ vào hố tai.
Dối trời lừa người, kế độc đủ muôn nghìn khóe;
Lùa binh gây hấn, ác chứa hàng hai chục năm.
Tan nghĩa nát nhân, càn khôn cơ hồ muốn dứt;
Cao sưu nặng thuế, chằm núi chẳng còn chút lưa.
Khai mỏ vàng thì xông lam chướng mà đẽo núi đãi bùn;
Mò ngọc trai thì mặc giao long mà giòng sống lưng lặn biển.
Nhiễu dân, hầm sập hươu đen đầy rú;
Hại vật, lưới vây chả biếc khắp đồng.
Cỏ cây sâu bọ đều chẳng được sống yên thân;
Quan quả cô cùng cũng chẳng được ở yên chỗ… ->
Để mọi người nghe.

(Bài đại cáo do khai quốc công thần Nguyễn Trãi soạn năm 1428)

Sau khi quân Minh rút về, trên danh nghĩa Trần Cảo là vua Việt Nam. Theo sử sách, thời điểm đầu xuân mới 1428, Trần Cảo tự biết mình không còn công, lòng người không theo nên bỏ trốn vào châu Ngọc Ma (vùng núi phía Tây), nhưng không thoát, bị bắt mang về và bị ép uống thuốc độc chết. Một số nhà nghiên cứu và phân tích nghi ngờ việc Cảo phải tự bỏ trốn mà nhận định rằng những tướng của Lê Lợi được lệnh sát hại Cảo, hoặc Cảo bị rình rập đe dọa phải bỏ trốn. Tuy nhiên, suy cho cùng Trần Cảo cũng chỉ là con cờ chính trị để Lê Lợi đối phó với nhà Minh trong một quy trình thiết yếu. Nhà Minh lấy nguyên do lập con cháu nhà Trần thực ra chỉ là cớ để đánh nhà Hồ.[65]

Lê Lợi lên ngôi nhà vua năm 1428, tức là vua Lê Thái Tổ, chính thức Phục hồi nước Đại Việt, dựng lên nhà Hậu Lê. Ông bắt tay vào việc thiết lập cơ quan ban ngành thường trực TW và địa phương, chấn hưng kinh tế tài chính, giáo dục, nêu lên luật pháp, lễ nhạc,… mở ra một kỷ nguyên thịnh trị cho nước Việt. Đại Việt thịnh đạt từ đây cho tới lúc chắt của Lê Thái Tổ là Lê Hiến Tông mất năm 1504.[66]

Theo sách Đại Việt sử ký toàn thư: “Tháng 2, định những mức khen thưởng cho những hỏa thủ và quân nhân của quân Thiết đột có công lao siêng năng khó nhọc ở Lũng Nhai gồm có 121 người”.[67]

Công hạng nhất được ban quốc tính là Lê Vấn, Lê Quy, Lê Dịch, 52 người làm Vinh Lộc Đại phu, Tả Kim ngô vệ Đại tướng quân, tước Thượng trí tự.[68]

Công hạng hai, được ban quốc tính là Lê Bồ, Lê Liệt, Lê Khảo, 72 người, làm Trung Lượng Đại phu, Tả Phụng thần vệ tướng quân, tước Đại trí tự.[68]

Công hạng ba, được ban quốc tính là Lê Lễ 94 người, làm Trung Vũ Đại phu, Câu kiềm vệ tướng quân, tước Trí tự.

Theo “Chức quan chí” trong sách Lịch triều hiến chương loại chí của Phan Huy Chú, tháng 5 năm 1429 khi Lê Thái Tổ phong mọi tước hầu (liệt hầu) cho những công thần, gồm có 9 bậc:[69][70]

    Thứ nhất: Huyện thượng hầu.
    Thứ hai: Á thượng hầu.
    Thứ ba: Hương th
    Thứ tư: Đình thượng hầu.
    Thứ năm: Huyện hầu.
    Thứ sáu: Á hầu.
    Thứ bảy: Quan nội hầu.
    Thứ tám: Quan phục hầu.
    Thứ chín: Trước phục hầu.

Bấy giờ có 93 người được phong tước và khắc biển công thần (những người dân tên chữ nghiêng đều được cải sang họ Lê của vua, ở đây ghi nguyên họ những người dân đó):[71][72]:

Huyện Thượng hầu, 3 người: Phạm Vấn, Lê Sát, Phạm Văn Xảo.
Á Thượng hầu, 1 người: Lê Ngân.
Hương Thượng hầu, 3 người: Nguyễn Lý, Lê Văn Linh, Bùi Quốc Hưng.
Đình Thượng hầu, 14 người: Nguyễn Chích, Lê Văn An, Đinh Liệt, Lê Miễn, Lê Lễ, Lê Chiến, Lê Khôi, Lê Đính, Lê Chuyết, Trịnh Lỗi, Nguyễn Nhữ Lãm, Lê Sao, Lê Kiệm, Lê Lật.
Huyện hầu, 14 người: Bùi Bị, Lê Bì, Lê Phủ, Lê Náo, Lê Thụ, Trương Lôi, Trịnh Khả, Lê Bồi, Lê Lang, Nguyễn Xí, Đỗ Khuyển, Đỗ Bí, Lê Quốc Trinh, Lê Bật;
Á hầu, 26 người: Lê Lạn v.v…
Quan nội hầu, 16 người: Lê Thiệt, Lê Chương,…
Quan phục hầu, 12 người: Phạm Cuống, Lê Dao, Nguyễn Trãi,…
Thượng trí tự trước phục hầu, 4 người: Trịnh Khắc Phục, Lê Hài, v.v…

Các tướng tử trận khi khởi nghĩa chưa kết thúc như Lê Thạch, Lê Lai, Đinh Lễ, Lý Triện cũng đều được truy tặng.

Trong một tiểu luận được viết vào sau năm 2000[73], một sử gia là Sun Laichen (Tôn Lai Thần) nhận định rằng, khi khởi nghĩa, Lê Lợi cũng học hỏi từ cách cầm quân của Trương Phụ, sử dụng hỏa khí rất hữu hiệu để đánh lại quân Minh và giành được những thắng lợi quan trọng, như trận đánh Vương Thông ngày 8/5/1426, quân Lam Sơn vượt mặt 10 vạn quân Vương Thông, tiêu diệt trên 5 vạn, bắt sống 1 vạn, khiến “vô số” quân Minh chết đuối (Minh sử ghi từ 2 đến 3 vạn quân tử trận). Nếu như trước kia thành Đa Bang thất thủ là yếu tố khởi đầu cho thất bại của nhà Hồ, thì sau khi 8 vạn quân Lam Sơn vây hạ thành Xương Giang có 2000 quân cố thủ, quân Minh cũng không gượng dậy được. Trong số 15 vạn quân tiếp viện nhà Minh gửi sang, có tới 9 vạn quân bỏ mạng trong những trận đánh tiếp theo, dù rằng cả hai tướng chỉ huy, Liễu Thăng và Mộc Thạnh đều đã từng tham gia những chiến dịch chinh phạt An Nam, bản thân Liễu Thăng cũng tử trận.[74]

Sun Laichen (Tôn Lai Thần) tỏ ra thiếu thuyết phục khi ông nêu ra yếu tố: Chiến thắng tại trận Tốt Động-Chúc Động khiến quân khởi nghĩa thu được thật nhiều khí cụ của quân Minh, trong số đó có hỏa pháo và do đó biết phương pháp sử dụng chiến cụ này, cũng như việc Thái Phúc – viên Đô đốc trấn thành Nghệ An đầu hàng quân Lam Sơn đã khiến người Việt học được từ chính viên tướng đầu hàng này cách chế súng để đánh lại quân địch đang chiếm đóng giang sơn họ.[75]

Trên thực tiễn, những cụ ông cụ bà thể về Thái Phúc chỉ được đề cập rất giản lược trong sử Việt Nam. Trong bộ sử chính thức của Trung Quốc – tác phẩm Minh thực lục – cũng chỉ tường thuật là Thái Phúc bày cho Lam Sơn cách đánh thành, không kèm theo rõ ràng “bày cách sản xuất súng”. Và thuyết phục hơn hết, những tường thuật về diễn biến chiến trận tại thành Xương Giang trong Minh thực lục cũng nói quân Đại Việt hạ được thành sau khi họ tăng cường tiến công, thắng cả ba trận chiến liên tục ngay dưới chân thành rồi tiếp theo đó dùng thang leo được vào thành. Vai trò của hỏa pháo chỉ được đề cập như một công cụ tương hỗ cạnh bên máy bắn đá, tên có đầu tẩm dầu và câu liêm.[76]

Ngoài ra, trong tiểu luận của tớ, tác giả Sun Laichen cũng tỏ ra nhầm lẫn khi ông viết rằng “theo sách Đại Việt sử ký toàn thư thì trong trận đánh quyết định hành động, thắng 10 vạn quân tiếp viện nhà Minh tại Xương Giang vào thời gian ở thời gian cuối năm 1427, quân Đại Việt đã thu được khối lượng chiến lợi phẩm gấp 2 lần so với những gì họ đã thu được sau trận Tốt Động – Chúc Động một năm trước đó đó (thời gian ở thời gian cuối năm 1426).” Trên thực tiễn, rõ ràng này sẽ không còn còn trong sách Toàn thư.[76]

Bởi lẽ đó, sẽ là xác đáng khi nhận định rằng trong tiểu luận của tớ, Sun Laichen đã đưa ra những giả thiết có sức thuyết phục và mê hoặc nhất định; tuy nhiên những giả thiết và yếu tố của ông không được tương hỗ bởi những ghi chép đúng chuẩn và rõ ràng được ghi lại trong chính sử.[77]

Vì thế, vai trò của hỏa lực trong thắng lợi của khởi nghĩa Lam Sơn vẫn là yếu tố cần phải nghiên cứu và phân tích và tranh luận thêm.[77]

^ a b c d e f Việt Nam sử lược, Quyển I, Phần III, Chương XIV: Mười năm đánh quân Tàu (1418 – 1427)

^ a b c Viện Sử học, sách đã dẫn, tr. 271.

^ Chan Chung Jin, “Lịch sử Việt Nam”, trang 149.

^ Đại Việt thông sử, Nhà Xuất bản Văn hóa tin tức, 2007, dịch giả Ngô Thế Long, trang 24.

^ Đại Việt sử ký toàn thư, Nhà Xuất bản Khoa học Xã hội Tp Hà Nội Thủ Đô, Soạn giả: Lê Văn Hưu, Phan Phu Tiên, Ngô Sĩ Liên, v.v… 1993, dịch giả Viện Sử học Việt Nam; bản điện tử, Chuyển sang ấn bản điện tử bởi: Lê Bắc, Công Đệ, Ngọc Thủy, Tuyết Mai, Hồng Ty, Nguyễn Quang Trung, 2001, trang 322.

^ Đại Việt thông sử, Nhà Xuất bản Văn hóa tin tức, 2007, trang 35, 36, 37.

^ Đại Việt sử ký toàn thư, Nhà Xuất bản Khoa học Xã hội Tp Hà Nội Thủ Đô, Soạn giả: Lê Văn Hưu, Phan Phu Tiên, Ngô Sĩ Liên, v.v… 1993, dịch giả Viện Sử học Việt Nam; bản điện tử, Chuyển sang ấn bản điện tử bởi: Lê Bắc, Công Đệ, Ngọc Thủy, Tuyết Mai, Hồng Ty, Nguyễn Quang Trung, 2001, trang 325.

^ Đại Việt thông sử, Nhà Xuất bản Văn hóa tin tức, 2007, dịch giả Ngô Thế Long, trang 38.

^ a b Việt sử tiêu án, soạn giả Ngô Thì Sĩ, Dịch giả: Hội Việt Nam Nghiên cứu Liên lạc Văn hóa Á Châu, Nhà Xuất bản Văn Sử, 1991, bản điện tử, Chuyển sang ấn bản điện tử bởi: Công Đệ, Doãn Vượng, Lê Bắc 2001, phần Ngoại thuộc nhà Minh.

^ Trích nguyên văn theo Lam Sơn thực lục.

^ a b c Lam Sơn thực lục, Nhà Xuất bản Tân Việt, 1956, dịch giả Mạc Bảo Thần, quyển 1.

^ Đại Việt thông sử, Nhà Xuất bản Văn hóa tin tức, 2007, dịch giả Ngô Thế Long, trang 37.

^ a b Đại Việt thông sử, Nhà Xuất bản Văn hóa tin tức, 2007, dịch giả Ngô Thế Long, trang 39.

^ Đại Việt sử ký toàn thư, Nhà Xuất bản Khoa học Xã hội Tp Hà Nội Thủ Đô, Soạn giả: Lê Văn Hưu, Phan Phu Tiên, Ngô Sĩ Liên, v.v… 1993, dịch giả Viện Sử học Việt Nam; bản điện tử, Chuyển sang ấn bản điện tử bởi: Lê Bắc, Công Đệ, Ngọc Thủy, Tuyết Mai, Hồng Ty, Nguyễn Quang Trung, 2001, trang 326.

^ Việt Nam sử lược, Quyển I, Phần III, Chương XIV: Mười năm đánh quân Tàu (1418 – 1427), tr. 342.

^ Việt Nam sử lược, Quyển I, Phần III, Chương XIV: Mười năm đánh quân Tàu (1418 – 1427), tr. 345.

^ Đại Việt sử ký toàn thư, Nhà Xuất bản Khoa học Xã hội Tp Hà Nội Thủ Đô, 1993, Dịch giả Viện Sử học, bản điện tử, trang 325.

^ a b c Đại Việt thông sử, quyển 1, Đế kỷ đệ nhất.

^ Đại Việt sử ký toàn thư, Nhà Xuất bản Khoa học Xã hội Tp Hà Nội Thủ Đô, Soạn giả: Lê Văn Hưu, Phan Phu Tiên, Ngô Sĩ Liên, v.v… 1993, dịch giả Viện Sử học Việt Nam; bản điện tử, Chuyển sang ấn bản điện tử bởi: Lê Bắc, Công Đệ, Ngọc Thủy, Tuyết Mai, Hồng Ty, Nguyễn Quang Trung, 2001, trang 328.

^ Đại Việt thông sử, quyển 1, tr. 32.

^ Đại Việt thông sử, quyển 1, tr. 33.

^ a b Đại Việt thông sử, quyển 1, tr. 34, 35.

^ Việt Nam sử lược, Quyển I, Phần III, Chương XIV: Mười năm đánh quân Tàu (1418 – 1427), tr. 350, 351.

^ Việt Nam sử lược, Quyển I, Phần III, Chương XIV: Mười năm đánh quân Tàu (1418 – 1427), tr. 355, 389, 390.

^ Đại Việt sử ký toàn thư, Nhà Xuất bản Khoa học Xã hội Tp Hà Nội Thủ Đô, dịch giả: Viện Sử học, trang 330.

^ Đại Việt sử ký toàn thư, Nhà Xuất bản Khoa học Xã hội Tp Hà Nội Thủ Đô, dịch giả: Viện Sử học, trang 334.

^ Shih-shan Henry Tsai (1996).The Eunuchs in the Ming Dynasty. SUNY Press. pp. 15–. ISBN 978-0-7914-2687-6.

^ Đại Việt sử ký toàn thư, Nhà Xuất bản Khoa học Xã hội Tp Hà Nội Thủ Đô, dịch giả: Viện Sử học, trang 357.

^ Shih-shan Henry Tsai (1996). The Eunuchs in the Ming Dynasty. SUNY Press. tr. 15–. ISBN 978-0-7914-2687-6.

^ Đại Việt sử ký toàn thư, Nhà Xuất bản Khoa học Xã hội Tp Hà Nội Thủ Đô, dịch giả: Viện Sử học, trang 360.

^ Li, Tana (2010). “3 The Ming Factor and the Emergency of the Viet in the 15th Century”. In Wade, Geoff; Sun, Laichen. Southeast Asia in the Fifteenth Century: The China Factor. Hong Kong University Press. tr. 95–96. ISBN 978-988-8028-48-.

^ Đại Việt sử ký toàn thư, Nhà Xuất bản Khoa học Xã hội Tp Hà Nội Thủ Đô, dịch giả: Viện Sử học, trang 372.

^ a b c Karl Hack, trang 88, 89.

^ Dreyer, trang 227.

^ Ming Shi-lu, Vol 17, trang 556.

^ Đại Việt sử ký toàn thư, Nhà Xuất bản Khoa học Xã hội Tp Hà Nội Thủ Đô, dịch giả: Viện Sử học, trang 375.

^ Đại Việt sử ký toàn thư, Nhà Xuất bản Khoa học Xã hội Tp Hà Nội Thủ Đô, dịch giả: Viện Sử học, trang 354.

^ “Những thắng lợi nổi tiếng trong lịch sử dân tộc bản địa ta (phần 4), Trận Tốt Động – Chúc Động (5-7/11/1426)”. Bản gốc tàng trữ ngày 15 tháng 9 trong năm 2007. Truy cập ngày 3 tháng 10 trong năm 2007.

^ Nguyễn Xí bắt được thám tử của Vương Thông, biết Thông đóng ở Ninh Kiều, định dùng một cánh quân cùng đánh tập hậu Lê Triện, Thông cầm đại quân tiến đằng trước, đêm đến nổ pháo hiệu thì hai cánh quân cùng đánh sáp vào. Nguyễn Xí bèn đặt phục binh rồi cho nổ pháo hiệu để lừa Thông.

^ Đại Việt sử ký toàn thư, Nhà Xuất bản Khoa học Xã hội Tp Hà Nội Thủ Đô, dịch giả: Viện Sử học, trang 366.

^ Việt Nam sử lược, Quyển I, Phần III, Chương XIV: Mười năm đánh quân Tàu (1418 – 1427), tr. 397, 398.

^ Đại Việt sử ký toàn thư, Nhà Xuất bản Khoa học Xã hội Tp Hà Nội Thủ Đô, dịch giả: Viện Sử học, trang 356.

^ Đại Việt thông sử, Nhà Xuất bản Văn hóa tin tức, 2007, dịch giả Ngô Thế Long, trang 52.

^ Đại Việt thông sử, Nhà Xuất bản Văn hóa tin tức, 2007, dịch giả Ngô Thế Long, trang 53.

^ a b Đại Việt thông sử, Nhà Xuất bản Văn hóa tin tức, 2007, dịch giả Ngô Thế Long, trang 58.

^ Đại Việt sử ký toàn thư, Nhà Xuất bản Khoa học Xã hội Tp Hà Nội Thủ Đô, dịch giả: Viện Sử học, trang 374.

^ Việt Nam sử lược, 1971, trang 88.

^ Vì vậy từ đó về sau truyền lại câu đồng dao: Nhong nhong ngựa ông đã về; Cắt cỏ Bồ Đề cho ngựa ông ăn.

^ Victor Lieberman (ngày 26 tháng 5 năm 2003). Strange Parallels: Volume 1, Integration on the Mainland: Southeast Asia in Global Context, c.800–1830. Cambridge University Press. tr. 377–. ISBN 978-1-139-43762-2

^ Khâm định Việt sử thông giám cương mục, 1998, những trang 374-376.

^ Victor Lieberman (ngày 26 tháng 5 năm 2003). Strange Parallels: Volume 1, Integration on the Mainland: Southeast Asia in Global Context, c.800–1830. Cambridge University Press. tr. 377–. ISBN 978-1-139-43762-2

^ a b c d Đại Việt sử ký toàn thư, Nhà Xuất bản Khoa học Xã hội Tp Hà Nội Thủ Đô, dịch giả: Viện Sử học, trang 356, 357, 358.

^ a b Geoff Wade, translator, Southeast Asia in the Ming Shi-lu: an open access resource, Singapore: Asia Research Institute and the Singapore E-Press, National University of Singapore, ://epress.nus.edu.sg/msl/entry/391, accessed ngày 11 tháng 7 năm 2022.

^ Geoff Wade, translator, Southeast Asia in the Ming Shi-lu: an open access resource, Singapore: Asia Research Institute and the Singapore E-Press, National University of Singapore, ://epress.nus.edu.sg/msl/entry/398, accessed ngày 11 tháng 7 năm 2022.

^ Đại Việt sử ký toàn thư, Nhà Xuất bản Khoa học Xã hội Tp Hà Nội Thủ Đô, dịch giả: Viện Sử học, trang 363.

^ Geoff Wade, translator, Southeast Asia in the Ming Shi-lu: an open access resource, Singapore: Asia Research Institute and the Singapore E-Press, National University of Singapore, ://epress.nus.edu.sg/msl/entry/400, accessed ngày 11 tháng 5 năm 2022.

^ Chan Chung Jin, “Lịch sử Việt Nam”, trang 170.

^ Chan Chung Jin, “Lịch sử Việt Nam”, trang 172.

^ Viện Sử học, sách trích dẫn, tr. 276.

^ Geoff Wade, translator, Southeast Asia in the Ming Shi-lu: an open access resource, Singapore: Asia Research Institute and the Singapore E-Press, National University of Singapore, ://epress.nus.edu.sg/msl/entry/401, accessed ngày 11 tháng 5 năm 2022.

^ Viện Sử học, sách trích dẫn, tr. 278.

^ Viện Sử học, sách đã dẫn, tr. 273.

^ Đại Việt Sử ký Toàn thư, 1993, trang 360.

^ Việt sử toàn thư, bản điện tử, tr. 268.

^ Việt Nam sử lược, bản điện tử, tr. 98.

^ Đại Việt Sử ký Toàn thư, 1993, trang 387.

^ Đại Việt sử ký toàn thư Bản kỉ, quyển X, tr. 280.

^ a b Lam Sơn thực lục, Nhà Xuất bản Tân Việt, 1956, dịch giả Mạc Bảo Thần, quyển 1, tr. 56.

^ Đại Việt Sử ký Toàn thư, tr. 395.

^ Lam Sơn thực lục, Nhà Xuất bản Tân Việt, 1956, dịch giả Mạc Bảo Thần, quyển 2, tr. 28.

^ Theo Khâm định Việt sử Thông giám cương mục.

^ Lam Sơn thực lục, Nhà Xuất bản Tân Việt, 1956, dịch giả Mạc Bảo Thần, quyển 2, tr. 35, 36.

^ Nguồn:Chinese military technology and Dai Viet Lưu trữ 2010-09-20 tại Wayback Machine

^ Lam Sơn thực lục, Nhà Xuất bản Tân Việt, 1956, dịch giả Mạc Bảo Thần, quyển 1, tr. 128.

^ Đại Việt Sử ký Toàn thư, tr. 400.

^ a b Đại Việt Sử ký Toàn thư, tr. 401, 402.

^ a b Viện Sử học, sách trích dẫn, tr. 290.

    Nhà Hậu Trần
    Lê Lợi
    Trần Cảo (vua)
    Nhà Tiền Lê
    Nhà Hậu Lê
    Hậu Duệ Nhà Nguyễn Đình

(tiếng Việt)

    Việt Nam sử lược
    Đại Việt thông sử
    Đại Việt Sử ký Toàn thư
    Viện Sử học (2007), Lịch sử Việt Nam, tập 3, Nhà Xuất bản Khoa học Xã hội.

(tiếng Anh)

    Edward Dreyer (1982). Early Ming China: A political history 1355-1435. Stanford University Press. ISBN 9780804711050.
    Karl Hack (2006). Colonial Armies in Southeast Asia. Tp New York: Routledge. ISBN 0-415-33413-6.
    John Whitmore (1985). Vietnam: Ho Qui Ly and the Ming. New Haven, CT.

Lấy từ “://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Khởi_nghĩa_Lam_Sơn&oldid=69101391”

Tải thêm tài liệu liên quan đến nội dung bài viết Hoàn cảnh của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn

Reply
0
0
Chia sẻ

4586

Review Hoàn cảnh của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn ?

Bạn vừa đọc Post Với Một số hướng dẫn một cách rõ ràng hơn về Clip Hoàn cảnh của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn tiên tiến và phát triển nhất

Share Link Down Hoàn cảnh của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn miễn phí

Bạn đang tìm một số trong những Chia SẻLink Tải Hoàn cảnh của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn miễn phí.

Giải đáp vướng mắc về Hoàn cảnh của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn

Nếu sau khi đọc nội dung bài viết Hoàn cảnh của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn vẫn chưa hiểu thì hoàn toàn có thể lại Comment ở cuối bài để Ad lý giải và hướng dẫn lại nha
#Hoàn #cảnh #của #cuộc #khởi #nghĩa #Lam #Sơn